Drachtster plein oogst lof en kritiek

Een drukke kruising in Drachten is veranderd in een rustig dorpsplein. Zonder stoplichten of verkeersborden regelt het verkeer zichzelf. Het experiment werkt, ook al is er kritiek.

Haaietanden. En vier kleine rotondebordjes. Meer verkeerssignalen zijn er niet te vinden op het Laweiplein in het Friese Drachten. Slanke lantaarnpalen omringen het plein, de rotonde is verborgen onder een grasveldje. Een groep lage fonteinen siert de brede stoep.

Slechts de gestage stroom auto’s die zich om de groene rotonde beweegt, verraadt dat het hier gaat om een van de drukste verkeerspunten in het centrum van Drachten. Niemand toetert en iedereen rijdt even snel. Af en toe stagneert de doorvoer wat, maar dat is steeds van korte duur. Onderzoekers van de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden zijn lovend over het experiment. Toch is niet iedereen enthousiast.

„Ik vind het een kloteplein”, zegt fietser Hennie Prozee. „Vooral fietsers weten niet waar ze heen moeten. Het is onduidelijk en gevaarlijk.” Ook mevrouw Zoodsma, die met de kinderwagen wil oversteken, vindt de rotonde onprettig voor voetgangers en fietsers. „Wat is het voetpad en wat het fietspad? Voor auto’s is niet duidelijk waar ze moeten stoppen, want de fietspaden liggen verder naar achter dan bij gewone rotondes.”

In 2003 besloot de gemeente Smallingerland het Laweiplein drastisch te veranderen. Het aantal ongelukken steeg door te hoge snelheden en automobilisten reden door de omliggende woonwijken om het punt te vermijden. Het idee van minder verkeerssignalen had de gemeente al eerder op kleinere schaal toegepast in enkele dorpen. Op het kruispunt stonden bijna honderd verkeersborden. Nu zijn dat er nog maar vier.

Office-medewerker Ineke Mebius van de ING Bank, een van de bedrijven die aan het plein gevestigd zijn, ziet wel verbetering. „De doorstroming is beter, het ziet er veel mooier uit. Maar het is wel onoverzichtelijk voor fietsers. Bovendien liggen twee van de zebrapaden veel te ver weg. Die zie je niet.”

Verkeerskundige Koop Kerkstra van de gemeente Smallingerland, waar Drachten bij hoort, kent de kritiek. „Het is waar, niet alles is duidelijk. Maar dat hoort bij het idee van zelfregulering, waar het ontwerp van het plein op gebaseerd is. Rondom het plein mag je overal fietsen, ook waar de voetgangers lopen. Maar die twee hebben oogcontact met elkaar, die regelen dat onderling. Het is sociale verantwoordelijkheid, maar ook een beetje het recht van de sterkste. Wij kunnen mensen niet veranderen, dus hebben we het plein gemaakt met het oog op mensen.”

Het verkeersplein moest niet alleen veiliger worden, maar ook aantrekkelijker. „Het is in het centrum, vlakbij de winkelstraat. Zo’n plek moet ook een beetje gezellig zijn”, vindt Kerkstra. En dat is gelukt. „In de zomer, als het erg warm is, liggen tieners op het groene veldje. Om af te koelen gaan ze dan onder de fonteinen staan.”