Kabinet wil financiële degelijkheid uitstralen

De nieuwe coalitie kan de kiezer aan het einde van de rit niet paaien met extra uitgaven of lastenverlichting. Met het voorgestelde begrotingsbeleid is daar weinig geld voor.

Anders dan de vertrekkende minister Zalm (financiën), zal zijn opvolger geen potje opbouwen door bewust uit te gaan van een lagere economische groei (en dus lagere groei van de overheidsinkomsten) dan verwacht mag worden. In het regeerakkoord wordt gerekend met een groei die precies tussen Zalms oude scenario ligt (1,75 procent) en het meest waarschijnlijke groeicijfer van het Centraal Planbureau (2,25). De coalitie gaat uit van een groei van 2 procent per jaar.

Gisteren richtten de pijlen van de VVD zich op dit al eerder uitgelekte voornemen, dat het kabinet de mogelijkheid geeft rond 2,5 miljard euro meer uit geven. Financieel onverantwoordelijk beleid, volgens VVD-fractievoorzitter Rutte.

Om dat beeld tegen te gaan, bevat het regeerakkoord ook bepalingen die de soliditeit van dit kabinet moeten benadrukken. Het overschot op de begroting moet in 2011 de 1 procent passeren en het moment waarop alle alarmbellen moeten gaan rinkelen en het kabinet extra bezuinigingsmaatregelen dient te gaan nemen, wordt aangescherpt. In de vorige kabinetsperiode brak dat moment nog aan als het financieringstekort de 2,5 procent passeerde. De nieuwe minister van financiën, Wouter Bos, zal tot bezuinigen oproepen als het tekort de 2 procent passeert.

Dat dat moment ook echt aanbreekt ligt niet in de lijn der verwachtingen. De economische en financiële erfenis van het demissionaire kabinet geeft een florissanter beeld dan de erfenis die Paars-II achterliet. Balkenende-IV kan zich dus profileren als een kabinet dat wil investeren. In totaal wordt er voor 10 miljard aan investeringen aangekondigd. Waarbij gerichte belastingverlagingen (voor gehandicapten en chronische zieken, voor gezinnen, voor verbetering van de economische structuur en om mensen te prikkelen een baan te zoeken) tot de investeringen worden gerekend.

De afspraak om in 2011 een overschot op de begroting van 1 procent te realiseren is mede bedoeld om buffers op te bouwen tegen de gevolgen van de vergrijzing. Maar er gebeurt in dat kader meer. De al veel besproken maatregelen rond de AOW-premie van mensen die eerder uittreden dan op hun 65ste moeten ruim een miljard opleveren. Samen met maatregelen om mensen aan het werk te houden en bezuinigingen op de zorguitgaven, komt dat neer op 3,5 miljard. Zo’n 0,7 procent van het binnenlands product. Het planbureau rekende eerder uit dat om de vergrijzing op te vangen 1,5 tot 2,5 procent van het binnenlands product nodig is. „Drie kabinetten die het zo doen en we zijn er”, melden de drie coalitiepartijen dan ook trots in het regeerakkoord.