Zelfs politiek is relatief

„Zijn vrouw in het donker in Ludwigshafen laten zitten, zoals Helmut Kohl deed, is geen ideale oplossing”, zei Wolfgang Thierse, vice-voorzitter van het Duitse parlement, in de Leipziger Volkszeitung. Met die woorden gaf Thierse commentaar op het aftreden van zijn partijgenoot, SPD-minister Franz Müntefering. Müntefering wil de komende tijd bij zijn doodzieke vrouw blijven.

Thierse’s woorden waren meer dan pijnlijk. De vrouw van ex-bondskanselier Kohl leed aan lichtallergie. Overdag bleef ze noodgedwongen in de verduisterde woning en leed vreselijke pijnen. In de zomer van 2001 pleegde ze zelfmoord. Helmut Kohl was op dat moment in het parlement in Berlijn. Hij was van de zelfmoordplannen van zijn vrouw op de hoogte.

Heel politiek Duitsland is over de woorden van Thierse gevallen. In het parlement eiste een CDU-spreker het aftreden van de vice-voorzitter. Alle partijen behalve de SPD klapten instemmend. Thierse heeft inmiddels in twee brieven aan Kohl zijn uitlating betreurd en zijn verontschuldigingen aangeboden. Kohl heeft de verontschuldigingen geaccepteerd.

Thierse staat bekend als supermoralist. Als het erom gaat racisme, fascisme en antisemitisme te veroordelen, staat de voormalige DDR-dissident op de eerste rij. In zijn ijver om de moraal te prijzen van Münteferings keuze voor zijn vrouw boven de politiek, zijn hem enkele zeer valse tonen ontglipt.

Op Münteferings keuze is van alle kanten met respect gereageerd. Wie het waagde achter zijn keuze politieke motieven te veronderstellen, kreeg onmiddellijk de wind van voren. Müntefering zat weliswaar politiek in het nauw, maar aan zijn integriteit hoorde men niet te twijfelen. Wie het menselijke boven het politieke stelt, verdient louter lof, klonk het unisono.

Na Münteferings aftreden jongstleden dinsdag ging er een golf van beschouwelijkheid door de politiek. Zelfs in bikkelharde debatprogramma’s praatten politici ineens over hun eigen sterfelijkheid. Ze stonden stil bij eerdere gevallen waarin de persoon het van de politicus won. Zoals bij Matthias Platzeck, die eind 2005 Müntefering als SPD-partijvoorzitter opvolgde, maar na enkele maanden toegaf dat hij de baan niet aankon.

Toegeven aan zachtheid en zwakte is zeldzaam in de politiek. Macht werkt verslavend, geven velen toe. Gregor Gysi, leider van de Linkspartij, is zo’n junk. Vijf jaar geleden kreeg hij ernstige hartproblemen. Zijn naasten en zijn artsen moesten hem bij wijze van spreken aan bed vastbinden om hem te beletten verder te werken. Deze week was Gysi de man die het hardst om matiging en relativering riep. „Ik ben na drie jaar pauze kalmer en soevereiner geworden”, zei hij in een tv-debat. „En ik rijd niet meer ’s nachts om drie uur over de Autobahn naar huis.”

Het was maar één stem in het grote koor van zelfrelativeerders in de Duitse politiek deze week. Alleen de bas ontbrak. Met zijn sonore stem zei Helmut Kohl gisteren dat hij niets over zijn toenmalige gedrag tegenover zijn vrouw wilde zeggen.