Nu telt Teeven meer mee

’Gevestigde’ politiek, is die echt zo anders – en heeft-ie voordelen? Fred Teeven (in 2002 bij Leefbaar Nederland, nu VVD) en Margot Kraneveldt (toen LPF, nu PvdA) maakten de oversteek.

Op de kast achter hem ligt een rijtje politiepetten. Op een paar exemplaren na (afkomstig uit de voormalige Sovjet-Unie en Wit-Rusland) heeft Fred Teeven (48) ze vroeger zelf gedragen. „Ach, je doet je best om je werkkamer een beetje aan te kleden”, relativeert het Kamerlid deze uitstalling van gezag. Maar de petten zijn meer dan aankleding. Ze staan voor Teevens jarenlange strijd tegen de misdaad. Hij was fiscaal rechercheur en verwierf landelijke bekendheid als officier van justitie die betrokken was bij grote strafzaken als die tegen Mink K., ’Hakkelaar’ Johan V. en Willem Holleeder.

Die zaak moest hij overdragen, omdat hij opnieuw lid werd van de Tweede Kamer. Daar houdt hij zich nu voor de VVD-fractie met justitie bezig. Ook tijdens Kamerdebatten staat hij achter het katheder zoals televisiekijkend Nederland hem zag als hij in de rechtszaal zijn strafeis formuleerde: met de stevige schouderpartij voorover gebogen, het hoofd laag als van een Amerikaanse bizon, en handen die het bovenblad dreigen samen te knijpen.

„Totaal anders”, antwoordt hij op de vraag waarin zijn Kamerwerk nu verschilt van dat in de periode mei 2002 - januari 2003. Nu is hij één van de 22 VVD’ers, toen was hij voorzitter van de twee leden tellende Kamerfractie van Leefbaar Nederland. „Ik mocht toen overal even aan ruiken”, herinnert hij zich. „Nu ben ik een echte techneut geworden. Ik doe vrijwel de hele justitieportefeuille, 80 tot 90 uur per week.”

„Een ander verschil is dat je toen vrijwel op jezelf werd teruggeworpen. Het was echt pionierswerk. Bij de VVD stapte je in een traditie van zestig jaar. Je kunt terugvallen op veel goede medewerkers.”

In dat roerige jaar 2002 daagden Leefbaar Nederland en de Lijst Pim Fortuyn de gevestigde partijen uit. Teeven verliet de VVD en sloot zich aan bij Leefbaar Nederland. Van Kamerkandidaat achter lijsttrekker Pim Fortuyn werd hij in één klap lijstaanvoerder, nadat Fortuyn Leefbaar Nederland had verlaten en de Lijst Pim Fortuyn oprichtte.

Teevens overstap van de VVD naar Leefbaar Nederland had niets te maken met rebellie tegen het politieke establishment als zodanig. „Ik was een fan van Paars I, waarin we met PvdA en D66 regeerden. Maar over de opstelling van mijn VVD onder het tweede kabinet-Kok was ik gewoon erg ontevreden. Op het terrein van justitie werden nauwelijks meer besluiten genomen.”

Dat hij bij Leefbaar Nederland zou blijven en niet voor de LPF zou kiezen was voor Teeven van meet af aan duidelijk. „Ik wist gewoon dat het fout zou lopen met de LPF. Maar ook bij Leefbaar Nederland is het uiteindelijk niet goed gegaan. De partij bestond eigenlijk uit twee vleugels: één die tegen de PvdA aanhing, en één die dichter bij de VVD stond. Ik heb te weinig op de partij gelet, heb me er te weinig van aangetrokken. Ik had het te druk met het Kamerwerk. Toen Emile Ratelband erbij kwam heeft de partij zichzelf opgeblazen.”

Erg veel heeft hij niet bereikt tijdens zijn zeven maanden Kamerlidmaatschap voor Leefbaar Nederland, erkent hij. „Het was niet effectief. Daarvoor zat ik er te kort. Maar ik heb in die tijd wel de spelregels in het parlement geleerd, en de procedures. En ik heb geleerd met de media om te gaan.”

Zijn parlementaire ervaring, hoe kort ook, en zijn reputatie als crimefighter kon de VVD goed gebruiken. De top van de partij zette hem met graagte op de kandidatenlijst toen Teeven signalen afgaf dat hij opnieuw volksvertegenwoordiger wilde worden.

Maar in de VVD ontving niet iedereen hem met open armen, merkte hij. „Ik kom veel in zaaltjes in het land. Ik doe mijn best om zeker één keer per week een afdeling van de VVD te bezoeken. Ik wil graag horen wat er leeft, en zo leren de mensen mij ook een beetje kennen. In het begin kreeg ik nog wel eens te horen dat ik een overloper was. Maar dat hoor ik inmiddels niet meer. Kennelijk ben ik in staat geweest om goed uit te leggen waarom ik de overstap heb gemaakt.”

Teeven is geen lid van de VVD van Mark Rutte, of van de VVD van Rita Verdonk. Fred Teeven is gewoon lid van de VVD, punt.

„Kijk naar mijn eigen portefeuille. Op het gebied van strafrecht ben ik echt een rechtse jongen. Dan heb ik meer op met het slachtoffer dan met de dader. Van mij mogen verdachten ook best voor de tweede keer worden berecht als na hun vrijspraak nieuwe bewijzen opduiken. Maar op het gebied van civiel recht, zoals familierecht, huwelijk, echtscheiding, adoptie en dergelijke ben ik een liberaal in hart en nieren.”

Hij heeft er inmiddels zeven maanden opzitten. Net zolang als zijn verblijf in de Kamer voor Leefbaar Nederland heeft geduurd. Maar hij heeft het gevoel dat hij al veel meer meetelt dan in de Leefbaar NederIand-tijd. In de Kamer heeft hij inmiddels een goede band opgebouwd met collega-juristen als Aleid Wolfsen van de PvdA, Cees van der Staaij van de SGP en Jan de Wit van de SP.

Buiten zijn justitieportefeuille noemt hij financieel woordvoerder Frans de Nerée tot Babberich van het CDA en Harry van Bommel (SP). En vergeet Boris van der Ham en Fadma Koser Kaya niet. Allebei van D66. Allebei vrolijke mensen. Daar houdt Fred Teeven van.

Maar een speciale band heeft hij met SP-Kamerlid Krista van Velzen. Toegegeven, hij kan het wat minder waarderen als het activistische Kamerlid bij wijze van protest een in een Schotse haven afgemeerde onderzeeboot met een voorhamer bewerkt.

„Maar”, zegt Teeven, „zij werkt heel erg hard. Daar heb ik veel respect voor. En als officier van justitie heb ik veel met haar samengewerkt in de zaak Van Anraat (de Nederlandse zakenman die is veroordeeld wegens de levering van grondstoffen voor de gifgassen die Saddam Hoessein inzette, rvh).”

Buiten zijn justitieportefeuille hebben defensiezaken zijn belangstelling. „Het heeft allebei met veiligheid te maken, hé?” verklaart hij. „Het bevorderen van de internationale rechtsorde. Dat is belangrijk. Maar ik ben niet van de afdeling die vindt dat we de problemen van de hele wereld op onze nek moeten nemen.”

„Daarom vind ik ook dat we de missie in Uruzgan niet moeten verlengen. Je ziet de druk op het personeel toenemen. Met Henk Kamp (fractiegenoot en ex-minister van defensie - red.) zeg ik: twee jaar is twee jaar. Als andere Europese landen de stabiliteit in Afghanistan ook zo belangrijk vinden, dan doen zij het maar eens een tijdje.”