Een al te krampachtige SP roept twijfels op over partijdemocratie

Het conflict tussen SP-senator Yildirim en het bestuur van zijn partij is niet van ironie gespeend, zij het ironie van een bittere soort. Beiden beroepen zich op de partijdemocratie en in beide gevallen is dat beroep twijfelachtig.

Overijsselse Statenleden van de SP kozen in mei hun streekgenoot Yildirim met voorkeurstemmen in de Eerste Kamer. Volgens de regels van ons staatsrecht is daar niets op aan te merken, maar deze actie doorbrak de volgorde van de kandidatenlijst die door de partij was vastgesteld. Op grond daarvan stelde het SP-bestuur zich op het standpunt dat Yildirim de zetel moest opgeven. Het kon toch niet zo zijn dat enkele Statenleden de uitkomsten van de partijdemocratie aan hun laars lapten.

Op zich had de SP-top daar een punt, maar de vraag is wat haar visie op de partijdemocratie waard is, nu zij zich in het conflict bedient van middelen die doen denken aan de CPN van Paul de Groot in de jaren vijftig.

Karaktermoord is zo’n middel, het schorsen van de hoofdredacteur van het partijblad vanwege een onwelgevallig artikel een ander. Ook de SP van nu gaat ver om eenheid en discipline in de gelederen te handhaven. Zo ver dat Yildirim en zijn aanhangers het conflict hebben aangegrepen om meer interne democratie af te dwingen.

Democratie floreert als er openheid en discussie is, en tegenover macht tegenmacht staat. In dat licht valt er in de SP nog een wereld te winnen. De partij maakt nog altijd een gesloten indruk, van meningsverschillen drong tot voor kort weinig naar buiten. De hoofdredacteur van de Tribune, Elma Verhey, is op non-actief gesteld omdat zij een artikel met kritische opmerkingen over het partijbestuur niet wilde terugtrekken.

De macht is al vele jaren in handen van enkelingen, zoals Jan Marijnissen, politiek aanvoerder en al meer dan dertien jaar partijvoorzitter, en Tiny Kox, die als partijsecretaris lang spin in het web was en sedert 2003 de senaatsfractie aanvoert.

Nu de SP bij de vorige verkiezingen een uitschieter heeft gemaakt, blijkt het een stuk moeilijker de eenheid naar buiten toe te bewaren. Er komen ongekende krachten los die Marijnissen en Kox met de beproefde middelen niet langer de baas kunnen. Het krampachtige optreden van het bestuur tegen hoofdredacteur Verhey laat dat zien. Een partijblad is geen onafhankelijke krant, maar het is evenmin een plat propagandamiddel. Het moet het daarom hebben van spraak en tegenspraak, ter wille van de geloofwaardigheid.