Vrijspraak van zelfmoordconsulent een nieuwe stap op verkeerde weg

Met de vrijspraak van een ’suïcideconsulent’ die een vrouw heeft geholpen bij haar zelfmoord, heeft de Amsterdamse rechtbank een volgende stap gezet op een verkeerde weg. Deze weg leidt ertoe dat uit het leven stappen een maatschappelijk acceptabel, misschien zelf wel normaal verschijnsel wordt, dat netjes kan worden geregeld. Hiermee wordt een taboe afgebroken dat beter in stand kan blijven.

Zelfmoord of, eufemistisch gezegd, zelfdoding is in ons land niet strafbaar, maar het is in de woorden van de ethicus De Lange ’hoe dan ook een ramp’. Vanuit dit gezichtpunt is het in zichzelf al bedenkelijk dat zich mensen opwerpen als suïcideconsulent; een titel die suggereert dat de voltrekking van de ramp al niet meer ter discussie staat.

De rechtbank heeft zich blijkens het vonnis geconcentreerd op de vraag wanneer toelaatbare hulp overgaat in ontoelaatbare hulp. Uit het feit dat de verdachte het voordeel van de twijfel is gegeven, blijkt al dat het trekken van een grens niet goed doenlijk is. Sterker nog, het pogen daartoe schept een grijs gebied en gaat er van uit dat het mogelijk is op dit vlak hulp te verlenen waarvan ondanks het onverbloemde oogmerk geen katalyserend effect uitgaat.

Vrijwel direct na de totstandkoming van de euthanasiewet in 2001 was al duidelijk dat met deze codificatie van de praktijk geen eindpunt was bereikt. De Nederlandse vereniging voor een vrijwillig levenseinde liet meteen weten dat de volgende logische stap zou zijn hulp bij zelfdoding uit het strafrecht te halen. Zo ver is het gelukkig niet, maar het vonnis van de rechtbank legitimeert nu wel hulpverlening voorzover die niet actief, sturend en regisserend is. Daarmee geeft het vastere grond onder de voeten van een organisatie, die vanwege het omstreden en gepolitiseerde karakter van haar activiteiten steeds zal pogen een stap verder te gaan.

Dit perspectief en het feit dat de rechtbank juridisch de ruimte geeft aan leken om in deze broze sfeer een reële rol te spelen, moet aanleiding zijn de discussie over de morele kanten van deze stap met grotere urgentie te voeren. De ethicus De Lange kwalificeerde hulp bij zelfdoding vorige week in deze krant terecht als ’een troebele kwestie’. Zelfmoord mag nimmer sociaal normaal worden, omdat daarmee het leven aan waarde verliest en, hoe paradoxaal ook, de samenleving aan mededogen. De hogere rechter en de politiek moeten nog maar eens goed naar dit vonnis kijken.