’Voorbereiding wetsvoorstel vmbo was niet zorgvuldig’

In het onderzoek naar de onderwijsvernieuwingen wordt gesteld dat het vmbo-voorstel uit 1997 niet ingevoerd had mogen worden. Er was te veel weerstand en de voorbereiding was onvoldoende.

De segregatie in het onderwijs is het grootst in een aantal wijken in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam. Dat heeft niet alleen met het onderwijsstelsel te maken, waarin al vroeg de keus moet worden gemaakt tussen vmbo en havo/vwo. Minstens zo belangrijk is de sociaal-economische achtergrond van kinderen. Om kansarme kinderen vooruit te helpen, is één-op-éénbegeleiding nodig.

Dat zei Ankie Verlaan gisteren tegen de parlementaire commissie die onderwijsvernieuwingen onderzoekt. Zij werkte in de jaren negentig aan het ministerie van onderwijs en was daarna onder meer bestuurder in het mbo. Volgens haar zijn sinds de vorming van het vmbo meer leerlingen binnen het vmbo afgezakt naar een lager niveau dan opgeklommen naar omhoog.

Verlaan heeft toenmalig staatssecretaris Netelenbos geadviseerd het wetsvoorstel over het vmbo niet in te dienen, vertelde zij. Er was te veel weerstand, vond Verlaan, en de voorbereiding van het wetsvoorstel was niet zorgvuldig genoeg geweest. „Maar daarover was geen discussie mogelijk.”

Ook andere ondervraagden wezen de commissie op de moeizame routes die leerlingen soms moeten afleggen voor ze op de plek zitten waar ze horen. Het onderwijsbeleid was er een tijdlang niet op gericht om alles uit leerlingen te halen wat erin zat, zei Hans Corstjens, eveneens oud-ambtenaar. Belangrijker was het om ze ’efficiënt’ door de school te loodsen. ’Stapelen’ van opleidingen, bijvoorbeeld door over te stappen van vmbo naar havo, werd ontmoedigd.

Toch is de tweedeling in de praktijk niet zo scherp als het soms lijkt. Dat hoorde de commissie van Kars Veling, oud-Tweede Kamerlid voor de ChristenUnie en rector van een scholengemeenschap in Den Haag. Hij vergeleek het voortgezet onderwijs met een winkel van Ikea. „Wie daar binnenkomt, wordt langs een bepaalde route gevoerd; Ikea wil graag dat je die route de hele winkel door volgt”, zei hij. „Maar er zijn ook tussenpoortjes. Ik probeer leerlingen op die poortjes te wijzen.”