Humor brengt gevoel terug in de zorg

Marcellino Bogers (50), ex-verpleegkundige, tegenwoordig organisator van congressen en cabaretier, schreef een handleiding voor meer humor in de zorg.

1

De titel van uw boek klinkt heel serieus: ’Humor als verpleegkundige interventie’. Wat betekent dat?

„Het is een instrument dat je kan gebruiken in de zorg voor de patiënt. In een standaardwerk voor verpleegkundigen wordt het genoemd als belangrijk middel. Maar in de verpleegkundige opleiding wordt er nauwelijks bij stilgestaan. In dit boek geef ik aan wat je allemaal kunt doen.”

2

Humor is gezond, luidt de volkswijsheid. Zijn daar ook wetenschappelijke bewijzen voor?

„Het is inderdaad moeilijk hard te maken dat lachen langdurig effect heeft op de fysieke gezondheid. Toch is humor goud. Lachen maakt je misschien niet minder ziek, maar je voelt je wel beter. Het ontspant, maakt alles veel draaglijker. Dat geldt niet alleen voor patiënten, maar ook voor mensen die in de zorg werken. De lach was de reddingsboei die mij voor de zorg heeft behouden. Ik was 18 en in opleiding voor ziekenverzorgende. Tijdens mijn eerste avonddienst moest ik een vrouw begeleiden die stervende was. Ik vroeg haar wat ik kon doen. Ze wilde dat ik een weesgegroetje met haar bad. Ik vond het vreselijk en besloot die avond om meteen met het werk te stoppen. De volgende dag ben ik toch weer aan de slag gegaan. Ik moest een man wassen die nogal chagrijnig was. Op het moment dat ik vroeg: bent u met het verkeerde been uit bed gestapt, sloeg ik zijn dekens terug. Had hij maar één been, het andere was geamputeerd. We hebben allebei gegierd van het lachen.”

3

Kun je grappen maken leren?

„Het rare is dat iedereen in de zorg het heel normaal vindt een cursus agressiebeheersing te volgen, maar een cursus over humor vinden ze vreemd. Terwijl humor misschien wel de beste manier is om met agressie om te gaan. Iemand die lacht slaat je niet op je bek. Het gaat er ook niet om dat er straks allemaal clowns aan het bed staan. Het gaat vooral om een andere, lichtere manier van denken. Het is zo bijzonder als een patiënt een grap kan maken over zijn ziekte. Maar dan moet een zorgverlener dat natuurlijk wel aanvoelen.”

4

Humor brengt mensen bij elkaar. Maar kan het niet ook uitsluiten?

„Zeker, al vind ik dat er vrij veel kan, als het respect voor de patiënt of een collega er maar is. Racistische of seksistische moppen kunnen natuurlijk niet.”

5

Wordt humor een nieuwe prestatie-indicator? Moeten verpleegkundigen bijhouden hoe vaak er wordt gelachen?

„Alsjeblieft niet. Al die protocollen zijn een teken van onmacht. Humor doet een beroep op je intuïtie, humor brengt juist het gevoel in de zorg terug.”