Hof toetst grenzen vrije arbeidsmarkt EU

In hoeverre kunnen EU-landen hun werknemers beschermen tegen goedkopere arbeidskrachten uit het buitenland?

Op die vraag zoekt het Europese Hof van Justitie een antwoord, in een zaak die gevolgen kan hebben voor alle werknemers in de Europese Unie. De klacht komt van een bouwbedrijf uit Letland, genaamd Laval, dat in 2004 een school bouwde in de Zweedse stad Vaxholm, ten noorden van Stockholm.

Een Zweedse vakbond blokkeerde de bouw met groot vertoon en zette de Letse arbeiders bijna letterlijk het land uit, nadat het bedrijf had geweigerd het personeel naar Zweedse maatstaven te betalen. In de rechtszaak die daaruit voortkwam, stelde de Zweedse rechtbank een prejudiciële vraag aan het Europese Hof van Justitie: Hoe verhoudt het nationale arbeidsrecht zich tot het recht van de EU?

De Laval-zaak wordt overal in de EU met belangstelling gevolgd, omdat ook werknemers in bijvoorbeeld Duitsland, België, Frankrijk en Nederland zich bedreigd voelen door de concurrentie van ’goedkopere’ collega’s uit de nieuwste EU-lidstaten. Maar voor Laval is de kwestie nogal simpel. „Wij mogen niet het slachtoffer worden van zulke vergaande acties”, verklaarde het bedrijf gisteren voor het Hof. „Er werd zelfs ’Letten rot op’ tegen onze mensen geschreeuwd.” Maar volgens de Zweedse vakbond brak het bedrijf ongeoorloofd met de cao voor de Zweedse bouwsector.

Sinds het aantreden van de centrum-rechtse regering van premier Fredrik Reinfeldt, onlangs na twaalf jaar sociaal-democratisch bewind, wordt er in Zweden fel gediscussieerd over de macht van de vakbonden. Zweden is namelijk geregeld het toneel van militante acties van vakbonden tegen bedrijven, steeds als die afwijken van de mores in de sociaal-economische verhoudingen.

Een kleine saladebar, genaamd Wild ’n Fresh, in het West-Zweedse Gothenburg werd onlangs ongewild het symbool van de grote actiebereidheid van de vakbonden. De bar werd belegerd door vakbondsleden uit de horecasector. Hun onvrede betrof het feit dat de bazin van de bar, Sofia Appelgren, de cao van de sector niet wilde ondertekenen. Nochtans heeft zij in totaal nog geen twee mensen voltijds personeel, en betaalt ze die méér dan de cao voorschrijft.

Het Hof van Justitie kan de bonden hun wapens met één klap uit hun handen slaan, of ze juist sterken in hun overtuiging. De uitspraak wordt nog dit jaar verwacht.