Een stap vooruit of vertraging?

Wil president Bush nu echt praten over vermindering van broeikasgassen of probeert hij Europese pogingen op dat vlak te frustreren?

De strijd tegen opwarming van de aarde is een van de hoofdthema’s van de G 8, de top van rijke landen die woensdag in Duitsland begint. De Duitse bondskanselier Angela Merkel wil onder meer afspreken dat er voor 2012 – als het huidige Kyoto-protocol over opwarming ten einde loopt – een akkoord ligt waarin wordt afgesproken dat de aarde maximaal twee graden warmer mag worden. Om dat te bereiken, zal de uitstoot van broeikasgassen als kooldioxide in 2050 de helft moeten bedragen van de uitstoot in 1990, zo is de Duitse inschatting. De Europese Unie wil voor 2020 al 20 procent daling realiseren.

De Amerikaanse regering voelt vanouds weinig voor dat soort harde afspraken en weigerde het Kyoto-protocol te ondertekenen. In eerste instantie omdat ze meende dat mensen niet voor die opwarming verantwoordelijk zijn, later omdat technologische vooruitgang en vrijwillige maatregelen voor vermindering zouden kunnen zorgen. Bovendien vindt Bush dat snel opkomende industrielanden als India en China ook onder de afspraken moeten vallen, terwijl die landen zeggen dat eerst de rijkste landen over de brug moeten komen – met name de VS, de grootste uitstoter van CO2 ter wereld.

President Bush leek donderdag een draai te maken. Hij wil de vijftien meest vervuilende landen bij elkaar zetten om een doelstelling af te spreken. Daarna kunnen de landen zelf uitwerken hoe ze dat gaan bereiken. „We moeten een krachtig en transparant systeem creëren voor het meten van de prestaties van ieder land”, aldus Bush. Volgens hem maakt nieuwe technologie hardere afspraken, en dus zijn beleidswijziging, mogelijk.

De Amerikaanse president stond onder zware druk zijn klimaatbeleid aan te passen. Veel deelstaten in de VS hebben eigen beleid uitgezet en ook de tien grootste bedrijven in het land vinden dat er wat moet gebeuren. In Bush’ eigen achterban beginnen de christenen te morren. Vrijwel alle kandidaten voor het presidentschap omarmen de strijd tegen opwarming van de aarde, gestimuleerd door het enorme succes van de film ’An inconvenient Truth’ van Al Gore. En als klap op de vuurpijl oordeelde het hooggerechtshof in april dat de regering beter moet uitleggen waarom ze de uitstoot niet aan banden legt.

De Duitse bondskanselier Merkel was zo beleefd de toespraak van Bush te verwelkomen. En de Britse premier Blair, groot voorstander van vermindering van uitstoot, noemde het ’een grote stap vooruit’. „Het belang hiervan is dat Amerika aanvaardt dat het een echt probleem is, dat het echt leiderschap moet tonen op dit vlak, en dat het zich opmaakt om deel uit te maken van een wereldwijd akkoord waarin reductie van broeikasgassen centraal staat”, verklaarde Blair.

Maar er zijn tal van zaken die Bush niet zei. Zo gaf hij geen enkele indicatie over reducties waartoe de VS bereid zijn, repte hij niet over sancties als landen hun verplichtingen niet nakomen, stelt hij geen geld beschikbaar voor schone technologie en weigert hij nog steeds de in Europa opgezette handel in uitstootrechten als hulpmiddel te aanvaarden.

Het grootste bezwaar is echter dat Bush een nieuwe praatgroep van landen in het leven roept, terwijl er in VN- en ander verband al jaren aan harde afspraken wordt gewerkt. Zijn ’vlucht naar voren’ kan die lopende discussies vertragen. Niet voor niets reageerde een Duitse diplomaat geïrriteerd dat tijdens de G 8 ook alle andere voorstellen op tafel blijven.

Bush zal woensdag duidelijk moeten aangeven waarom hij zich niet wenst aan te sluiten bij de al bestaande initiatieven. Na tien jaar vertragingstactiek zal hij met meer moeten komen, wil de rest van de wereld hem als een voorloper in de strijd tegen klimaatverandering gaan zien.