Vrouwen vormen een nieuw front

Women Inc. heeft met succes de feministische discussie nieuw leven ingeblazen. Klinkende namen – prinses Máxima en Ségolène Royal – zijn vandaag present tijdens het tweede vrouwenfestival in Amsterdam.

Naema Tahir, van Pakistaanse afkomst, behandelt op Women Inc. ’feminisme en islam’.

„Het is belabberd gesteld met de emancipatie van Nederlandse vrouwen. In theorie zijn vrouwen gelijk, maar praktisch gezien niet altijd. Vrouwen zijn zwaar ondervertegenwoordigd in het topmanagement, werken te veel parttime en zeggen dan dat het hun eigen keus is. Terwijl ik me afvraag of dat wel kan als er nauwelijks opvangmogelijkheden zijn voor hun kinderen en vrouwen altijd minder verdienen. Dan is de keus al snel gemaakt; de man maakt carrière en de vrouw niet.

„Maar nog erger is de situatie van moslima’s. Hun ongelijkheid is eigenlijk door hun geloof ingegeven omdat islamitische mannen het monopolie op kennis hebben. De sharia (islamitische wetgeving, red.) is een mannelijk product. Kijk naar de verplichting tot sluieren, dat geldt alleen voor vrouwen. In zekere zin vinden veel moslims ook dat vrouwen te emotioneel zijn om leiding aan te kunnen.

„Toch vind ik de islam en emancipatie niet onverenigbaar. Er zijn genoeg feministen die met de Koran in de hand strijden voor vrouwenrechten. Ik denk alleen wel dat het een emancipatiestrijd met beperkingen is. Vooruitstrevende moslima’s kunnen de Koran herinterpreteren, maar de basis ervan is wat het is. Ze kunnen beter het machtssysteem van mannen proberen te kraken.”

amsterdam – Mede dankzij Women Inc. staan thema’s als kinderopvang, seksualisering en huiselijk geweld weer op de agenda.

Hij zal er niet op uit geweest zijn, maar juist de CDA’er Aart Jan de Geus is de aanstichter van deze moderne vrouwenbeweging. In 2003 verklaarde deze minister van sociale zaken dat de emancipatie van autochtone vrouwen voltooid was. Vrouwen hebben vrijheid om te doen wat ze willen. Dat ze nog nauwelijks aan de top zitten – noch in het bedrijfsleven, noch bij de overheid – komt doordat ze minder ambitie hebben dan mannen, was de teneur.

Een groep vakbondsvrouwen begreep dat er werk aan de winkel was. Mede-oprichtster FNV-voorzitter Agnes Jongerius: „De Geus zei wat een heleboel mensen dachten. Zo gek is dat niet: aan zijn opmerking ging pakweg tien jaar lamlendigheid vooraf.”

Met de saaie conferenties, de zwaarmoedigheid die rond het thema hing, trek je de feministische beweging nooit uit het slop, begreep het bestuur van het Women Inc. „We wilden dat het weer inspirerend werd. Je mag jezelf een leuk leven gunnen, dat is de boodschap.”

Women Inc. is inmiddels niet meer van de vakbond. De oprichters besteden de organisatie uit aan de Cultuurfabriek in Amsterdam, die afgelopen jaren aan allerlei vrouwen een podium gaf. Niet alleen politieke thema’s ook cultuur, uiterlijk en geloof komen aan bod.

Jongerius: „Wat je ziet is dat vrouwen elkaar beter vinden. Zelfs eurocommissaris Neelie Kroes, die altijd vond dat vrouwen op eigen kracht hun weg naar de top moeten vinden, is om. Ze loopt nu permanent rond met een boekje met namen van goede vrouwen, om die paraat te hebben als een vacature ter sprake komt.”

Sunny Bergman maakte een documentaire over schoonheidsidealen. Zij praat op Women Inc. over ’moederschap en rolmodellen’.

„Mijn film over schoonheidsidealen ging niet over rimpels, zoals sommige mensen dachten. Het ging natuurlijk over beeldvorming van vrouwelijkheid. Het is nog steeds zo dat vrouwen veel meer op hun uiterlijk worden afgerekend dan mannen. Vrouwen hebben nog steeds een achtergestelde positie in de samenleving. Dat was het overkoepelende thema van de documentaire.

„Het is ook nog steeds zo dat vrouwen minder verdienen dan mannen. In mijn omgeving zie ik nog altijd dat vrouwen hun ambitie automatisch aan de kant schuiven als er kinderen komen. In mijn gezin ben ik de kostwinner. Dus het kan wel degelijk, maar dan moeten vrouwen hun wens van een hoger opgeleide carrièreman met een dik salaris laten varen.

„Ik ben verbaasd over hoe ontzettend verdeeld er op mijn documentaire is gereageerd. Van steunbetuigingen tot hatelijke brieven en columns. Dat geeft aan hoe bedreigend het wordt gevonden als je over vrouwenrechten praat.

„Mijn filmplan werd aanvankelijk niet serieus genomen omdat het gezien werd als een vrouwenblad-issue. Niet als een gedegen journalistiek product. Daarom is het belangrijk dat festivals als Women Inc. dit soort zaken wel serieus nemen.”

Agnes Jongerius geeft op Women Inc. de workshop ’Durf te dromen van succes en wees niet bang om op je bek te gaan’.

„Het standaardantwoord van mannen op de vraag waarom ze zo weinig vrouwen aan de top hebben is altijd, ze willen niet, we kunnen ze niet vinden. Dat komt ook door vrouwen zelf. Ik wil vrouwen een spiegel voorhouden. Vrouwen hebben meer dan mannen de neiging om af te wachten tot iemand naar ze toekomt. En als ze worden gevraagd zeggen ze, ik weet niet of ik het kan, ik moet het thuis bespreken. Mannen zeggen: hè, hè, ik dacht dat je het nooit zou vragen.”

„Ik merk dat ze niet zo snel hardop zeggen wat ze willen bereiken omdat ze denken dat ze dan niet aardig worden gevonden. Dat wordt dan door werkgevers vertaald als gebrek aan ambitie.”

„Ik zeg: durf je eens voor te stellen welke stappen je wilt zetten in je loopbaan en ga daarvoor. Wees niet bang om ook een keer een misser te maken, dat hoort erbij.”

„Vrouwen zelf zijn natuurlijk maar een deel van het probleem. Als we vergaderen over hoe je meer vrouwen binnen krijgt en een bestuurder zegt: ik kies liever voor kwaliteit dan voor kwantiteit, verlies ik wel eens mijn geduld. ’Heb je nou zelf enig idee wie je hier allemaal mee beledigt en is dat nu uw bedoeling?’ zeg ik dan. Dan zie je wel het schaamrood bij zo’n man.”