Opzeggen wapenverdrag teken van herwonnen Russisch zelfvertrouwen

Rusland heeft een belangrijk wapenverdrag opgezegd, tot afgrijzen van het Westen. Het lijkt echter meer een symbolische stap te zijn. De boodschap: Rusland is terug.

In Brussel en Washington reageerden dit weekend teleurgesteld en geïrriteerd, maar niet verbaasd op de zet van Poetin. Het past in een trend die al enige tijd aan de gang is: die van een zelfverzekerd Rusland.

Het verdrag werd in 1990 gesloten, toen de Sovjet-Unie op sterven na dood was en de economie van Rusland in duigen lag. Rusland had hulp van het Westen nodig, en de voormalige supermacht slikte een aantal akkoorden dat het daarvoor nooit zou hebben gesloten. Tegelijkertijd hadden de Westerse partners toen nog de hoop dat Rusland een volwaardig democratisch land zou worden.

Zeventien jaar later ligt dat allemaal anders. Sinds het aantreden van president Poetin in 2000 maakt het land een gestage economische groei door. In de afgelopen vier jaar is het BNP verdriedubbeld. En hoewel een groot deel van het geld naar een kleine groep mensen is gegaan, staat het hele land er op dit moment beter voor dan zeven jaar geleden. Een stabilisatiefonds, gevuld met opbrengsten uit de olie- en gasindustrie, staat nu op 213 miljard euro.

En met de economie groeit het zelfvertrouwen van de Russen. Het gevoel dat Rusland een eigen koers hoort te gaan wordt steeds sterker. Poetin trekt zich minder aan van de kritiek op het belabberde mensenrechtenbeleid in Rusland.

Op economisch gebied probeert Rusland minder afhankelijk te zijn van westerse bedrijven. Het wegpesten van Shell uit het lucratieve energieproject op het eiland Sachalin is hier een voorbeeld van. Net als het CFE-verdrag is die deal met Shell in de magere jaren negentig gesloten onder voor de Russische staat zeer ongunstige voorwaarden. In de huidige situatie waren die voor Rusland niet te verkroppen en dus moest Shell plaatsmaken voor Gazprom.

Het binnenslepen van de Olympische Spelen voor Sotsji in 2014, vorige week, is nog een uiting van Ruslands herwonnen trots. En het intrekken van het CFE-verdrag is niet anders dan een signaal dat Rusland terug is op het politieke wereldtoneel en zich niet de les laat lezen door Amerika, was de boodschap op televisie.

Het opzeggen van het verdrag is vooral een symbolische zet, veel meer dan een strategische. Een nieuwe Koude Oorlog, waar graag over wordt gespeculeerd in zowel de Russische als de westerse pers, lijkt daarom niet erg waarschijnlijk.

De economische groei van Rusland valt bijna geheel toe te schrijven aan de export van aardgas naar Europa. Europa heeft Russisch gas nodig, maar Rusland heeft net zo goed een afzetmarkt nodig.

Poetins besluit moet dan ook niet worden gezien als een agressieve zet van het Kremlin, maar een teken dat het land zijn zelfvertrouwen heeft herwonnen en dat het nu weer zijn plaats van supermacht opeist.

Het zal nog even duren voordat de rest van de wereld dat doorheeft, meent Sergej Markov, die aan het hoofd staat van een pro-Kremlin denktank: „Er zijn mensen die niet willen dat Rusland zich weer van haar knieën opricht, die ons terugduwen en zeggen: ’Jullie zijn zwak, jullie hebben verloren’. Rusland keert zich tegen die gedachte”.