Hervormen kost levens

Het bloedvergieten tussen sjiieten en soennieten is wellicht het begin van de Reformatie van de islam, waarvoor westerse intellectuelen al zo lang pleiten.

Dat betoogt Fareed Zakaria, columnist van het Amerikaanse Newsweek. In zijn boek ’De toekomst van de vrijheid’ analyseerde Zakaria twee jaar geleden al dat de liberale islam niet zal ontstaan door liberale islamitische theologen, laat staan door niet-islamitische pleidooien, maar alleen door maatschappelijke omstandigheden die vergelijkbaar zijn met de factoren die vijf eeuwen geleden hebben geleid tot de Reformatie van het christendom.

De strijd tussen de twee hoofdstromen in de islam, die nu vooral in Irak woedt, verzwakt Al Kaida, schrijft Zakaria. ,,Een organisatie die had gehoopt om de hele islamitische wereld te laten deelnemen aan een jihad tegen het Westen, is in plaats daarvan meegesleept in een vuile oorlog binnen de islam.” Moslims zouden uiteindelijk kunnen profiteren, als de wreedheden eindigen op manier waarop de Reformatie eindigde. „Wat nu een oorlog tussen sekten is, moet een ideeënstrijd worden. In de eerste plaats moet de islam ruimte scheppen voor uiteenlopende inzichten over wat een goede moslim is. Dan kan de islam de volgende stap zetten, en de diversiteit tussen religies accepteren.”

Het omslagverhaal van het Amerikaanse weekblad is gewijd aan hoe honderden kerken worden omgebouwd tot fitness-ruimtes, restaurants, klimmuur-hallen en zelfs moskeeën. In sommige landen wekt dat nog dezelfde verontwaardiging als hier te lande, toen onze eigen hoofdstedelijke poptempel Paradiso werd gevestigd. Maar de secularisatie is niet alomtegenwoordig. In Ierland vullen Poolse immigranten de kerken. En, o gerechtigheid, de tot moskee verbouwde kerk in het Engelse Clitheroe heeft ook al te lijden onder leegloop.

De Europese versie van Time verschijnt deze week met een gratis DVD over de Armeense genocide, aangeboden door ’een coalitie van Armeense groepen’ en het blad zelf: oplage 550.000. De documentaire van 52 minuten wordt gevolgd door een interview met de Franse historicus Yves Ternon. De gratis advertentie is een goedmakertje van Time. In 2005 plaatste het blad een advertentie, vergezeld van een DVD, betaald door de Turkse Kamer van Koophandel. Daarin werd de Armeense genocide terloops afgedaan als een mythe. Armeense bloggers juichen, Turkse media zijn woest dat dit gerenommeerde blad nu buigt voor de ’Armeense lobby’.

Het Britse The Economist staat stil bij het bezoek van de Chinese president Hu Jintao aan acht Afrikaanse landen, waaronder aan Soedan (afgelopen weekeinde). China, als grootste afnemer van Soedans olie, moet bij zijn Soedanese evenknie Omar al-Bashir aandringen op een VN-vredesmacht in Darfur. Daarmee is niet alleen de humanitaire zaak gediend, maar ook het eigen economische belang, dat immers profiteert van vrede en stabiliteit, meent het blad. Inderdaad heeft Hu gepleit voor vergroting ’van de constructieve rol’ die de VN in Darfur spelen. Opmerkelijk, want China heeft traditioneel een broertje dood aan ’inmenging in interne kwesties’. Al wijst nog niets erop dat Bashir is geschrokken.