Europeanen staan samen sterk

Nederland heeft in 2005 ’nee’ gezegd tegen aanpassing van de Europese verdragen. Dat standpunt moet worden heroverwogen. Europa is anders niet klaar voor de toekomst.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft vorige week het debat heropend over de toekomstige rol van de Europese Unie en haar instellingen, een debat dat tot stilstand is gebracht door de Nederlandse kiezers in juni 2005. Een goede stap, maar we kunnen er niet simpel van uit gaan dat de Nederlanders nu wel anders zullen stemmen. We moeten ervoor pleiten dat de Europese instellingen volledig op de schop gaan.

Veel Europeanen vinden dat we door de globalisering worden gedwongen tot te snelle veranderingen. Zij zouden graag zien dat de EU zich daartegen opwerpt als verschansing. Volgens mij is het probleem niet dat Europa te snel veranderd, maar dat we niet snel genoeg antwoorden op de ontwikkelingen. We zitten in het defensief, gevangen in een fantasie dat we het tij kunnen keren. Wij moeten de kansen grijpen die globalisering biedt. En de EU moet daarin voorgaan, omdat die de kracht heeft dat proces van wereldwijde verandering te sturen. Juist door onze krachten te bundelen kunnen we onze onafhankelijkheid als Europeanen behouden.

Het alternatief zal zijn dat Europese landen aan invloed verliezen in de omgang met grootmachten als de Verenigde Staten, Rusland en China, of zelfs geheel irrelevant worden.

Ik ben ervan overtuigd dat als de Unie niet zou bestaan, we die zouden uitvinden. Maar ze bestaat en we moeten haar versterken.

Dat moet het beginpunt zijn van een discussie over de toekomst. We moeten dat debat niet baseren op meeslepende schetsen, maar voeren op argumenten over efficiëntie. Zelfs het woord ’grondwet’ draagt het risico in zich ons af te leiden van wat we eigenlijk willen doen: de Europese Unie beter laten werken.

Het debat moet gaan over beleid en doel van de Unie. Als we daaruit komen, volgt vanzelf wat nodig is op het vlak van de instellingen.

In Nederland heeft menigeen het gevoel dat het proces van Europese integratie te ver is doorgeschoten – zowel bij de uitbreiding naar het Oosten als bij de invoering van de euro. Er ligt dus een grote politieke uitdaging hier. Het al dan niet terecht zijn van het ’nee’ in 2005 dient te worden afgewogen tegen het net zo krachtige argument dat Europa niet klaar is voor de uitdaging die globalisering biedt.