Syrië en Israël spraken, vergeefs

Is het geheim vredesoverleg tussen Israëliërs en Syriërs gestrand op een Amerikaans veto, of verschuilt Israël zich daarachter om zo geen pijnlijke concessies te hoeven doen?

Volgens de Israëlische krant Ha’aretz zijn Israëlische en Syrische ’vertegenwoordigers’ tijdens geheim en onofficieel overleg het eens geworden over het kader voor een vredesovereenkomst.

Volgens het principeverdrag dat uiteindelijk op tafel lag, zou Israël zich terugtrekken uit de Golanhoogte die het in 1967 op Syrië veroverde. Het grensgebied zou worden gedemilitariseerd. Over het tijdschema voor de Israëlische terugtrekking was geen overeenstemming. Syrië stelde vijf jaar voor, Israël wilde 15 jaar.

Zowel Syrië als Israël ontkende gisteren dat er sprake is geweest van onderhandelingen. De Israëlische premier Olmert deed het in alle toonaarden. Akiva Eldar, auteur van de onthullingen in Ha’aretz noemt die reactie logisch: „Natuurlijk ontkent Israël, ze zijn bang voor Uncle Sam.”

Volgens de Amerikaanse regering is contact met Damascus uit den boze, omdat Syrië tot de ’as van het kwaad’ behoort, vanwege zijn steun aan de opstandelingen in Irak, zijn banden met Iran en steun aan ’terreurorganisaties’. Syrische oproepen tot overleg zouden slechts bedoeld zijn om uit te komen onder eventuele sancties en het onderzoek naar de Syrische rol bij de moord in 2005 op de Libanese oud-premier Hariri.

Sommige Israëlische leiders delen die visie: Syrië zou slechts uit zijn op het voeren van overleg, maar niet op vrede. Maar de onthullingen in Ha’aretz komen op een moment dat er binnen de Israëlische regering, en ook binnen Olmerts eigen partij, steeds meer stemmen opgaan om de Syrische ouvertures serieus te nemen. Israël zou zich niet zonder meer moeten neerleggen bij het Amerikaanse ’veto’.

Volgens een naaste medewerker van Ariël Sjaron zou deze, toen hij nog premier was, alle contact met de Syriërs hebben afgewezen omdat hij niet bereid was de prijs te betalen: afstand doen van de Golan. Mogelijk denkt zijn opvolger, Olmert, daar anders over, maar hij verkeert niet in een positie om – tegen de wil van de VS in – belangrijke besluiten te nemen. Olmert geniet vanwege de oorlog in Libanon en mogelijke frauduleuze praktijken, geen enkel gezag. Gisteren werd bekend dat de politie een onderzoek gaat instellen naar zijn rol bij de privatisering van een bank in 2005. Olmert zou als minister van financiën, een zakenrelatie hebben willen bevoordelen.