De Sovjet-Unie is dood, maar Poetins nieuwe dictatuur is springlevend

Het Rusland van nu begint in politiek opzicht al weer aardig te lijken op de Sovjet-Unie onder het communisme. In die jaren was er een ’parlement’ vol klapvee van de Communistische Partij, waar meestal nog een ander partijtje aan was toegevoegd om de schijn van democratie op te houden – in veel gevallen een Boerenpartij. In het huidige Rusland dreigt na de verkiezingen van morgen de partij van president Vladimir Poetin, Verenigd Rusland, de alleenheerschappij te hebben en resteert er mogelijk nog slechts één andere partij. Dat zijn, pikant genoeg, vermoedelijk de communisten. Weten ze ook eens hoe het voelt.

Er zijn uiteraard ook verschillen. Zo lijkt Vladimir Poetin daadwerkelijk populair te zijn omdat hij stabiliteit en welvaartsstijging heeft gebracht na een decennium van heftige en chaotische hervormingen onder Boris Jeltsin. Uiteraard kan die populariteit te danken zijn aan het gebrek aan kennis onder de Russische bevolking over de nadelen van zijn bewind – de landelijke pers ligt tenslotte volledig aan banden. Maar dat de partij die hij steunt ook in een normaal functionerende democratie een goede kans zou maken om te winnen, staat eigenlijk buiten kijf. Verenigd Rusland kan wel eens zeventig procent van de stemmen gaan halen, of meer, vooral omdat de grotendeels met oliegeld gefinancierde economische groei sommige groepen het gevoel van voorspoed geeft.

Maar het is in dat licht absurd dat Poetin en de zijnen het nodig vinden om zelfs de laatste restanten van openlijke oppositie het leven onmogelijk te maken. Gari Kasparov is enkele dagen vastgezet, kandidaten van oppositiepartijen worden afgeschilderd als ’jakhalzen’ die betaald worden door het buitenland – nog zo’n reliek uit sovjettijden – en hun bijeenkomsten worden overschreeuwd door geluidswagens en uiteengeslagen door gehelmde politie met wapenstokken. In zo’n klimaat mag een verkiezing die naam eigenlijk niet dragen. Het verhinderen van de komst van waarnemers van de OVSE illustreert nog eens dat Moskou er zo min mogelijk pottenkijkers bij wil hebben.

Het hele proces heeft als doel het voortduren van het tijdperk-Poetin te legitimeren, in wat voor vorm dan ook. De komende maanden wordt daarvoor vast een fraaie oplossing bedacht. Maar het komt hoe dan ook hier op neer: Rusland is in de greep van een kleine elite van ex-spionnen, die alle legale en illegale middelen zullen aangrijpen om aan het bewind te blijven en die zich daarbij graag tegen het buitenland zullen afzetten. Europa en de VS kunnen hun borst nat maken.