’Wel tevreden over kwalificatie, niet over spel’

,,Wat jullie zien en het publiek, zien wij ook,’’ zegt Edwin van der Sar. Er moet nu een systeem komen ’waarin iedereen zich gelukkig voelt’.

Er is geen betere international om de staat van Oranje te bespreken dan Edwin van der Sar. Niet alleen omdat hij als senior en recordhouder (121 interlands) de meeste zeggingskracht heeft, maar óók vanwege het milde cynisme waarmee hij zaken in perspectief kan plaatsen en zich van overspannen beeldvorming kan distantiëren. De 37-jarige doelman memoreert de reacties na het uitduel, een jaar geleden, met Bulgarije (1-1). „Iedereen was blij met de manier hoe we gespeeld hadden. ’Dit hebben jullie ook in jullie mars’, werd gezegd. Ik probeerde het te temperen. Als we dan zo goed waren, hadden we moeten winnen. Maar néé, néé, het was allemaal prachtig geweest. Drie dagen later speelden we een shitwedstrijd tegen Albanië.”

Niet voor het eerst roept Van der Sar in eigen stijl het begin van het tijdperk van bondscoach Van Basten op. „Na het EK 2004 heb ik al aangegeven: was het zó slecht? Waren het zulke pannenkoeken die daarvóór in het elftal stonden? Lijkt me niet. Ik heb toen al gezegd dat het te veel hosanna was. Oranje is weer van het volk, werd geschreven. Nederland sluit Oranje weer in de armen. Het is altijd wat. Ik maak me er niet druk over en een hoop jongens ook niet, hoewel we wel beter willen gaan voetballen, en constanter ook.”

Al in een vroeg stadium zei Van der Sar dat in de WK-kwalificatiereeks veel was verbloemd. Zijn oordeel over de plaatsingscyclus voor het EK: „Ik denk dat op bepaalde plekken een aantal stappen gezet is. Maar we zijn op voetbalgebied niet waar we wilden zijn. Daar is niets verkeerds mee gezegd, het is geen geheim. Soms probeer je iets positiever te zijn over goede dingetjes, en de slechte dingen iets minder te benoemen. Maar wat jullie zien en het publiek, zien wij ook. Wij zijn ook niet tevreden – wél over de punten en over de aanstaande kwalificatie, maar niet over het spel.”

„Welke stappen er wél zijn gemaakt? Dan moet ik in details treden. Er zijn dingen die door de coaches worden gevraagd, en die tijdens de WK-kwalificatie niet gebeurden en nu wel. Intern zien we dat wel, maar ik heb geen zin daarover uit te weiden. Er zijn echt dingen die voor ons gevoel beter worden. Het komt alleen niet tot uiting in het spel.”

Van der Sar was er door een blessure niet bij, toen het publiek zich vorige maand tijdens het duel met Slovenië (2-0) tegen Oranje en de bondscoach keerde. „Het is niet leuk. In eigen land verwacht je steun, in het buitenland word je al genoeg uitgefloten. Maar misschien is het Oranje-publiek wel verwend in de afgelopen tien, twaalf jaar, in mijn periode.” De doelman heeft zeker in de verdediging meer kwaliteit vóór zich gehad dan nu. Hij kreeg meer dan ooit te doen en herhaaldelijk hield hij Oranje op de been, maar in dezen wil hij zich op de vlakte houden. „We krijgen weinig doelpunten tegen, en de verdediging staat er toch in eerste instantie om ballen tegen te houden.”

Het gaat erom, zegt Van der Sar, ’iets te vinden waarin iedereen zich gelukkig voelt, een systeem waaraan de meeste mensen een goede invulling kunnen geven’. Hij heeft bij Van Basten mede aangedrongen op wijzigingen in het 4-3-3 systeem. „Dat is niet alleen door de oudere spelers gebeurd. Er zijn meer spelers met een mening. We praten in trainingskampen, Van Basten is een keer naar Manchester gekomen. Er wordt ons gevraagd wat wij vinden en dan kun je dingen aangeven. Daarnaast wordt er in groepjes wel eens gesproken. Soms in een grotere groep. Daaruit worden dingen doorgegeven naar mij, of de technische staf.”

„Ik had verwacht dat het systeem tijdens de kwalificatie aangepast zou worden. Zeker omdat we niet echt een links- en rechtsbuiten hadden, werd 4-3-3 voorspelbaar. Er moest misschien te veel worden opgeofferd. Maar het luistert ook met twee centrumspitsen nauw. Het is niet de bedoeling dat er in de voorste lijn vier mensen op een rij staan, zoals tegen Slovenië en misschien ook tegen Luxemburg. Tegen grote landen zal 4-4-2 er anders uit moeten zien, ja.”

„Je zat met een systeem dat niet meer in lijn lag met de spelers die je had. Dan is het een kwaliteit van een coach én van een mens dat je invloed van anderen laat meewegen. Een beetje laat? Mocht je op het EK iets anders gaan spelen en de goede dingen daarvan vermengen met de goede dingen die wij hebben gezien in 4-3-3, dan denk ik dat we echt een stap voorwaarts kunnen maken.”