Beschermde kopman gaat juist meer vernieuwen

Slaat de PvdA oude paden in, na het rapport-Vreeman? Juist niet, bezweert vernieuwer Bos. De coalitiepartners hoeven niet bang te zijn voor scherpere sociaal-democratische sentimenten.

Hoe nadrukkelijk het rapport-Vreeman ook aandringt op een helderder koers van de PvdA, waarin de oude sociaal-democratische idealen beter worden uitgedragen, de huidige coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie hoeft daar niet onder te lijden.

Tenminste niet wat betreft partijleider Wouter Bos. Hij gelooft niet dat zijn PvdA-ministers erg anders moeten gaan opereren nu Vreeman vaststelt dat idealen als rechtvaardigheid, duurzaamheid en solidariteit met meer ’verve en trots’ moeten worden uitgedragen. Bos vindt het huidige regeerakkoord daarvoor al goed genoeg. Hij meent bovendien dat de PvdA juist tijdens het mee regeren in het kabinet een mooie gelegenheid krijgt om zich te herstellen. „Inhoudelijke vernieuwing beklijft beter wanneer je als partij verantwoordelijkheid moet nemen. In de oppositie blijft vernieuwing vaak steken in allerlei rapporten.”

Toen de tijdelijke partijanalist Ruud Vreeman gisteren het rapport ’De scherven opgeveegd’ presenteerde in het Haagse Pulchri Studio leek het er aanvankelijk op dat de PvdA oude paden moet inslaan.

Vreeman legde de nadruk op de fundamentele kernwaarden zoals spreiding van kennis, macht en inkomen. Hij verwierp het doorgeslagen bestuurlijk pragmatisme waarmee de PvdA vooral in de paarse kabinetten zoveel kiezers van zich vervreemdde. De titel van het rapport verwijst naar een eerder pro-vernieuwers discussiestuk van de PvdA, ’De kaasstolp aan diggelen’. Ging dat te ver? De speelruimte voor partijvernieuwer Wouter Bos lijkt nu wel erg klein te worden.

Dat ziet Bos toch een slagje anders. Niet de vernieuwing is het probleem, meent hij, maar de veelheid aan vernieuwingen. Daardoor ziet de kiezer door de bomen het bos niet meer. Nu is het tijd om het „onvoltooide proces van vernieuwing zo stevig door te zetten, op weg naar een heldere boodschap”, redeneert Bos.

Hij kan voor die aanvallende stijl binnen zijn partij kiezen. Want ook Vreeman wenst geen munitie aan te dragen voor een leiderschapsdiscussie. Bos blijft de beschermde kopman.

Bos somt gretig op wat zijn PvdA-ploeg allemaal al in de eerste drie maanden van het kabinet voor elkaar heeft gekregen om de partij weer beter op de kaart te zetten: soepeler herkeuringen voor WAO’ers, het einde van liberalisering van de huren, die trouwens minder stijgen dan de afgelopen 25 jaar en natuurlijk eindelijk dat generaal pardon. „Ik zeg dat niet om de fouten van de verkiezingscampagnes weg te poetsen. Maar wel omdat we een herkansing hebben in dit kabinet.”

Restte nog de vraag wat Wouter Bos en zijn fractieleider Jacques Tichelaar zonodig wensten toe te voegen aan het ontwerp-rapport. Waardoor een van de commissieleden van Vreeman nijdig opstapte.

De twee kopstukken blijken in een passage over de mislukte eigen campagne te hebben gewezen op ook andere oorzaken van het verlies: de compromisgerichte middenpartijen CDA, VVD en PvdA hadden alle drie last van hun flankpartijen, ChristenUnie, Wilders en de SP. Het lag dus niet alleen aan de fouten in de PvdA-campagne.