’In Portugal steunde ik zelf een referendum’

Nederland kan inzake de Europese grondwet niet passief achterover blijven leunen, vindt de voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso. „Ik reken op een rationele en redelijke houding.”

Niet dat de voorman van het dagelijks bestuur van de EU iemand de schuld wil geven van de nee-stem waarmee de Nederlanders en de Fransen het Europees grondwettelijk verdrag blokkeerden. „Was het de regering? Waren het de mensen? Ik weet het niet en trouwens: ik moet problemen oplossen en niet veroorzaken”, zei hij gisteren in een interview, voorafgaand aan een bezoek aan Nederland donderdag. „Voor mij telt de natie, de staat die Nederland is. Die heeft in Rome getekend voor een verdrag. En als je tekent, ben je verplicht dat verdrag óf te ratificeren óf mee te helpen zoeken naar een oplossing.”

Dat moet Barroso gaan uitleggen aan de Tweede Kamer en de senaat. Zeker na de afgelopen verkiezingen tiert de euroscepsis er welig, maar ook het vorige parlement wilde na het referendum niet over de grondwet debatteren. Barroso erkent dat er „een schaduw van negativisme over de EU” hangt.

„Het schijnt bijvoorbeeld dat het woord ’grondwet’ sommigen zwaar valt. Van mij mogen ze het ook anders noemen, maar ik heb er persoonlijk juist positieve associaties mee. Volgens mij ging het historisch bij grondwetten altijd om het beperken van macht: „Les représentants du peuple, We the people oftewel de mensen die het winnen van de gevestigde orde, de instituten. Voor mij is het verdrag slechts een instrument om dingen te bereiken. Net als de Europese instituten slechts middelen zijn, en geen doel op zich.”

Als de grondwet er niet komt, zo vreest Barroso, „gaan we moderne problemen te lijf met oude middelen”. Voor hem symboliseert de grondwet solidariteit, duurzaamheid, democratie, veiligheid, verantwoordelijkheid. „We kunnen ons in de wereld niet afzijdig houden. Terrorisme kun je niet alleen oplossen en we moeten verantwoordelijkheid dragen voor het feit dat er elders mensen sterven van de honger.”

Nederland vaart wel bij het EU-lidmaatschap, zegt Barroso. „Sterker, ik weet zeker dat als Nederland zich alleen in de mondiale onderhandelingen over wereldproblemen zou mengen, haar invloed zeer dichtbij nul zou zijn. Als mensen zeggen ’de EU is met 27 lidstaten te groot geworden’, denk ik aan China, Rusland, Amerika. Onze omvang is juist onze belangrijkste troef. Voor het probleem van klimaatverandering zijn we zelfs nog te klein.”

Het nieuwe Nederlandse kabinet wil geen nieuw referendum over de grondwet. „Toen ik premier was in Portugal steunde ik het referendum”, reageert Barroso. „Nu komt de snellere weg, ratificatie door het parlement, me natuurlijk beter uit. Maar alles wat ik aan het parlement vraag is: Help ons dit probleem op te lossen.”