Merkel zoekt naar de ’ziel’ van Europa

„De Europese Grondwet geen kans geven, zou een historische fout zijn. Dan blijft de EU verdeeld en bureaucratisch.”

Met deze boodschap probeert de Duitse bondskanselier Angela Merkel het bijna doodverklaarde Europese grondwettelijke verdrag tot leven te wekken. Aan het einde van het Duitse voorzitterschap van de EU in juni moet het verdrag weer springlevend zijn.

Het verdrag wordt geblokkeerd door de nee-stemmen van Nederland en Frankrijk, maar is al door achttien van de 27 EU-lidstaten bekrachtigd. Merkel trad gisteren in het Europees Parlement in Straatsburg niet in detail over de vraag hoe ze de nee-stemmers wil meekrijgen. Ze wil de mening van alle 27 landen horen en dan kijken welke delen van het verdrag behouden kunnen worden en wat moet worden gewijzigd of geschrapt.

Met het einde aan de ambtstermijnen van de Britse premier Tony Blair en van de Franse president Jacques Chirac staat Merkel op het punt om de invloedrijkste politicus van Europa te worden. Sommige europarlementariërs putten hoop uit een verklaring die de Franse socialistische presidentskandidate Ségolène Royal gisteren deed. Zij zou een aangepaste versie van de grondwet eventueel in een nieuwe volksraadpleging aan de Fransen willen voorleggen. Maar Merkel zegt sceptisch te zijn over nieuwe referenda.

„Ik weet wel dat ik op een deur sta te kloppen die moeilijk opengaat”, zegt Merkel. „Maar laten we de EU niet verhinderen om een stap te zetten die eigenlijk iedereen wil.” Volgens haar loopt de EU het risico in een impasse te belanden. „Een bureaucratisch, verdeeld Europa zal geen antwoord hebben op de grote uitdagingen: het buitenlands- en veiligheidsbeleid, het klimaat en energie, onderzoek, het schrappen van regels, de toetreding van nieuwe lidstaten en het versterken van de band met onze buurlanden.”

Zo voorziet de Europese Grondwet in een ’superminister’ van buitenlandse zaken, als een politiek symbool van Europese eensgezindheid. „We moeten Europa een ziel geven, we moeten de ziel van Europa vinden”, zei Merkel in dit verband, waarmee ze een staande ovatie oogstte van het parlement.

Merkel heeft de lidstaten hard nodig voor haar ambities. Ze wil ook de vastgelopen onderhandelingen over wereldhandel vlottrekken. De deadline voor deze zogenoemde Doha-ronde verstrijkt binnenkort.