Als de patiënte denkt ’hand open’, dan gaat hand ook open

Dankzij een operatie kan een Amerikaanse vrouw haar armprothese via haar eigen zenuwen besturen.

De vrouw verloor haar linkerarm twee jaar geleden tijdens een motorongeluk, toen ze 24 jaar oud was. Ze koos destijds voor een gewone armprothese, maar die viel zo tegen dat ze hem nauwelijks droeg. Protheses kunnen meestal maar één beweging tegelijk maken, en dat gaat dan ook nog moeizaam, traag en houterig.

De patiënte deed daarom mee aan een experiment dat haar, als het zou slagen, een supersonische armprothese zou opleveren. De oude, intacte zenuwbanen die vroeger haar arm- en handspieren aanstuurden, werden aangesloten op haar borstspieren.

Gevolg: als de vrouw in gedachten haar arm of hand beweegt, worden die borstspieren op een specifieke manier aangespannen. Dat patroon van spieractiviteit wordt afgelezen en geïnterpreteerd via elektroden op de huid. Die geven vervolgens aan de armprothese door welke beweging de patiënte wil uitvoeren.

Dat werkt uitstekend. Denkt de patiënte ’hand open’, dan gaat haar hand echt open. Denkt zij aan het buigen van haar elleboog, dan gebeurt dat ook werkelijk. Het mooie is vooral dat ze haar elleboog, pols en hand tegelijkertijd kan bewegen, al kost dat nog wel veel mentale inspanning.

Thuis gebruikt de vrouw haar prothese vooral in het huishouden en om zichzelf op te maken. Dat ze hem elke dag urenlang aanhoudt, is het ultieme compliment voor de ontwerpers, concludeert een commentator in het vakblad The Lancet, dat het onderzoek vandaag publiceert.

De biomedici hebben ook het gevoel uit de arm en de hand hersteld. Dat deden ze door de resterende gevoelszenuwen aan te sluiten op de huid boven het sleutelbeen. Na enkele maanden ’voelde’ de patiënte weer warmte en druk in haar vingers als de huid rond haar sleutelbeen werd gestimuleerd.

De onderzoekers willen dit principe nu toepassen in hun protheses, zodat patiënten voelen hoe hard ze een voorwerp vastpakken. Die terugkoppeling is essentieel om een arm goed na te bootsen.