Bot ergert zich hoe langer hoe meer aan Irak-aanpak Bush

Bij minister Bot (buitenlandse zaken, CDA) groeien de irritaties over de manier waarop de Amerikaanse president Bush denkt de crisis in Irak te kunnen beteugelen.

„Alleen maar 20.000 man naar Irak sturen, daar zijn we al jaren mee bezig. Dat heeft tot niets geleid”, zei hij gisteren na afloop van de ministerraad.

Een dag eerder liet Bot zich ook al kritisch uit over de plannen van Bush. Hij miste voorstellen om de omringende landen, en dan vooral Iran en Syrië, te betrekken bij het creëren van veiligheid en stabiliteit in Irak, maar ook in de regio.

Dat Bush zich weinig gelegen heeft laten liggen aan de adviezen van de Irak Studiegroep van ex-minister James Baker, vindt de minister een gemiste kans. Baker noemde het sturen van extra troepen geen optie en bepleitte overleg met landen in de regio.

Bot begint zich steeds meer te irriteren aan de Amerikaanse opstelling, zo valt in kringen rond de minister te beluisteren. Het aantal pijnlijke zaken waarmee hij vanuit Washington wordt geconfronteerd groeit en brengt Nederland – dat de Irak-inval politiek steunde en later stabilisatietroepen stuurde – steeds in verlegenheid.

Het opsluiten van Afghaanse en buitenlandse strijders zonder vorm van proces in Guantánamo Bay en de onthulling van geheime CIA-gevangenissen lagen het kabinet eerder ook zwaar op de maag, naast een reeks andere pijnlijke incidenten in Irak. Het bestaan van de geheime gevangenissen heeft ’een deuk in de vertrouwensrelatie’ tussen de VS en Nederland veroorzaakt, zei Bot afgelopen september.

Herhaaldelijk had hij de Amerikanen gevraagd of de detentiecentra bestonden, maar er volgde steeds een ontkenning. Bot stond dan ook in zijn hemd toen Bush het bestaan van de gevangenissen bevestigde.

Dit leverde de minister ook veel kritiek uit de Kamer op. Hij moest zich wat minder naïef opstellen. „Hij had haar niet op haar blauwe ogen moeten geloven”, meende Koenders (PvdA). Met ’haar’ bedoelde hij de Amerikaanse ambtgenoot van Bot, Condoleezza Rice.

De van oudsher goede relaties met de VS kunnen echter wel een deukje hebben, zo valt op Buitenlandse Zaken te beluisteren. Maar wat Irak betreft lijkt er sprake van een duidelijke verwijdering. Vorig jaar oktober wees Bot een idee van VVD-kamerlid Van Baalen van de hand om over twee jaar weer troepen te sturen naar Irak. Dat lijkt gezien de Iraakse crisis uitgesloten. Zeker als de PvdA toetreedt tot de coalitie.