Komeet

Gisteren op Radio 1 viel haar naam veelvuldig tijdens een interview met oud-VVD-fractievoorzitter Van Aartsen. Ik luisterde verbaasd: haar vertrek uit Nederland lijkt nu al een eeuwigheid geleden. Ook al die elegante kwalificaties die haar verbeten tegenstanders ooit bedachten behoren tot een vergaan tijdperk: de aangestoken lucifer in het munitiedepot, de filmmaakster die propaganda bedreef dankzij nazi-technieken, het getraumatiseerde en verminkte ongeleide projectiel. De nomade Ayaan Hirsi Ali heeft haar Hollandse schepen achter zich verbrand. Zoals de meeste mensen die haar in Nederland hebben gekend heb ik nooit meer iets van haar vernomen. Alsof een komeet voorbij is getrokken. Maar wie op videosites haar naam intikt zal snel merken hoe vele malen intenser deze streep van vuur is geworden in de internationale hemel. Ze vertoeft onbekommerd tussen de groten der aarde, springt van gereputeerde talkshows naar prestigieuze congressen, signeert haar bestseller en oogst lof en bewondering. Ayaan, het universele rolmodel, heeft haar boodschap niet echt vernieuwd, moet ik bekennen. Eigenlijk is haar verhaal op al die video’s, nu uitsluitend in het Engels, meer van hetzelfde en zelfs een tikkeltje saai. Maar wie een missie moet volbrengen kan schijnbaar niet anders dan in herhalingen vervallen. En de behoefte om haar emancipatorische boodschap te horen is kennelijk wereldwijd nog onbegrensd. Een paar keer hoorde ik de interviewer pogingen ondernemen Ayaan met Geert Wilders gelijk te stellen. Pogingen die door Van Aartsen met ferme hand werden gepareerd. Ze leren het nooit af, dacht ik glimlachend. Ik dacht ook aan dat beruchte en gemanipuleerde tv-programma ’Zembla’ dat ter sprake kwam. Achteraf gezien heeft deze journalistieke actie, die bedoeld was om haar te beschadigen zo niet te vernietigen, het tegenovergestelde effect gesorteerd. Zembla heeft Ayaan Hirsi Ali los van de moerasdelta gekregen en als een springplank gefungeerd naar internationale hoogtes. Ver van de kleingeestigheid van de Haagse partijpolitiek en de benepen afgunst van hen die vaag aanvoelden dat ze de boot van de geschiedenis aan het missen waren. ‘Dank u meneer Driehuis’ moet de Somalische nomade hebben gedacht. Intussen zijn heel wat van die criticasters om. Zij die beweerden dat het effect van Hirsi Ali’s acties in Nederland praktisch nihil was, zijn voorzichtig opgeschoven en bespelen soms hetzelfde register als hun geliefde zwarte schaap een paar jaar terug. Ze zitten soms in de regering, soms in de Kamer en publiceren vandaag woorden die ze gisteren bestreden. Ze hebben het niet meer uitsluitend over sociaal-economische, maar ook over culturele en religieuze achtergronden. Ze vervangen het idioom discriminatie door het parool slachtofferschap. En de aanstichtster? Ze lijkt niet meer in de Nederlandse koekjestrommel geïnteresseerd en verorbert toastjes met kaviaar, door champagne besprenkeld. Een gevestigde diva is misschien in de maak en dat is waarschijnlijk het grootste gevaar dat oud-Tweede Kamerlid Ayaan Hirsi Ali van haar missie zou kunnen afbrengen.