De staat beheerst het internet steeds beter

Censuur op internet breidt zich in snel tempo uit, concludeert de organisatie OpenNet Initiative. Landen gebruiken steeds geavanceerder filtertechnieken, en zetten die niet alleen in tegen onwelgevallige politieke sites, maar ook tegen sites die ’sociaal onwenselijk’ zijn.

Dat blijkt uit een rapport van OpenNet Initiative – een samenwerking tussen de universiteiten van Harvard, Toronto, Oxford en Cambridge – dat gisteren verscheen. In 25 van de 41 onderzochte landen vindt dit soort censuur plaats. In veel landen betreft het websites waar mensen kritiek spuien op de regering: met name in China, Iran, Burma, Syrië, Tunesië en Vietnam. Andere landen schermen de bevolking af van pornografie, gokken of homoseksualiteit: bijvoorbeeld Oman, Saoedi-Arabië, Soedan, Tunesië, Jemen. In sommige onderzochte landen, zoals Rusland, Israël en in de Palestijnse gebieden, bleek tot verrassing van de onderzoekers van filtering geen sprake te zijn, terwijl er wel stevige conflicten waren of de overheid bekendstaat om haar autoritaire neigingen.

Het blokkeren van onwelgevallige sites verspreidt zich alles bij elkaar snel, concluderen de onderzoekers van OpenNet Initiative. Vonden zij in 2002 nog maar een paar staten die gericht websites afschermden, nu waren het er 25 en daarmee veel meer dan verwacht. Bovendien kon de organisatie gezien de beperkte middelen slechts 41 landen onderzoeken. Vrijwel zeker filteren dus veel meer landen internet.

Gebruikers kunnen in theorie filters omzeilen via geavanceerde software en het gebruik van proxy’s – andere plekken op internet waar de gezochte informatie ook is opgeslagen – maar dat is voor veel mensen in de praktijk moeilijk te realiseren. In sommige landen geldt bovendien dat het een misdrijf op zich is om te proberen de filters te omzeilen.

Een groot probleem is volgens de onderzoekers dat burgers in de meeste gevallen geen bezwaar kunnen maken bij hun overheid tegen de blokkades. Alleen in Saoedi-Arabië, Oman en de Verenigde Arabische Emiraten zijn daar wel regelingen voor.

De onderzoekers vergaarden hun gegevens door inwoners van de 41 landen software te geven waarmee ze twee series websites konden testen op bereikbaarheid. De ene serie was een standaardlijst van internationale websites, de tweede serie betrof lokale websites waarvan vermoed werd dat ze werden geblokkeerd. Voor veel westerse landen hebben de onderzoekers geen nieuwe informatie vergaard, omdat daar al veel bekend is over de filtertechnieken die de overheden gebruiken.