In Kopenhagen is-ie niet wit maar bont

Het systeem met gratis leenfietsen in Kopenhagen bestaat al sinds 1995.

De stevige, bontgekleurde fietsen, met reclame van bijvoorbeeld de Deense posterijen (rode wielen) of een supermarktketen (gele wielen), zijn volgens de Deense VVV zelfs één van de populaire ’bezienswaardigheden’ voor toeristen.

Op ongeveer 110 standplaatsen in de binnenstad staan rekken met in totaal 2000 fietsen. Een muntje van twintig kronen erin (2,5 euro) en fietsen maar. Het muntje valt eruit bij het terugzetten van de fiets, net zoals bij een boodschappenkar in de supermarkt. Niet alleen toeristen gebruiken de fietsen, ook stadsbewoners. Al is het voor hen soms een nadeel dat de fiets alleen in het centrum gebruikt mag worden.

De fiets heeft geen slot. „Maar niemand fronst de wenkbrauwen als je een eigen slot gebruikt om even een winkel in te gaan”, aldus Kim Rasmussen, één van de acht medewerkers van Bycyklen (De Stadsfiets), een samenwerkingsverband van de gemeente en een stichting.

De fiets meenemen naar huis en op slot zetten, is daarentegen geen goed idee in Denemarken, waar de sociale controle groot is. „Mensen waarschuwen ons via een gratis telefoonnummer of met een email. Dan gaan wij de fiets ophalen,” vertelt Rasmussen. Kopenhagenaren melden het ook als zij een fiets buiten het stadscentrum zien staan. Een vrachtwagen gaat dan die ’verdwaalde fietsen’ ophalen.

Naast een vaste werkplaats, waar ’s zomers 30 mensen werken in reïntegratie-projecten, zijn er een aantal ’rijdende werkplaatsen’. Dat zijn medewerkers die langs de standplaatsen rijden en ter plaatse onderhoud verrichten: kettingen strak zetten, banden plakken en vooral: zadels vernieuwen. „Kapotte zadels zijn het grootste probleem,” aldus Rasmussen. „Dat en dat mensen ruw omgaan met de fietsen.” In het begin werden fietsen vaak vernield. „Dat gebeurt bijna niet meer. Ze horen nu bij het stadsbeeld.”