Alle voetstappen van Maria Callas in Holland en België

Morgen zou ze vierentachtig jaar oud geworden zijn. De Griekse Sophia Cecilia Anna Maria Kalogeropoulos, beter bekend als Maria Callas, werd echter slechts drieënvijftig jaar. Op 16 september 1977 stierf ze in Parijs. Niemand weet precies hoe, maar de meest romantische en tegelijk aannemelijke lezing is dat ze doodging van eenzaamheid. Uitgezongen, uitgeprocedeerd, uitgeschandaald, uitgeprovoceerd, uitgeacteerd, uitgediva’d. De stil schrijnende pijn van die doelloze laatste levensjaren, volgend op de achtbaan van een korte, maar extreem heftige, met luide sirenes en zwaailichten omgegeven operacarrière, voegde alleen nog maar toe aan het beeld van de legende die Callas was én is.

De legendevorming lijkt met de jaren alleen maar te groeien. Foto’s van de diva waarop haar handtekening staat, worden tegenwoordig voor achthonderd dollar op het internet aangeboden; dat zijn dan de minste foto’s, voor mooiere moet je een veelvoud neertellen.

Op woensdag 12 december is er bij Sotheby’s in Milaan een grote veiling, volgens kenners de laatste Callas-veiling voor lange tijd. Aangeboden wordt de collectie van meer dan 2000 memorabilia uit het privébezit van Giovanni Battista Meneghini, Callas’ echtgenoot die ze liet zitten voor een vruchteloze affaire met haar rijke landgenoot Artistoteles Onassis. Liefdesbrieven, betekende operapartituren, Callas’ eigen platenverzameling en de avondjaponnen die BIKI voor haar ontwierp behoren tot de stukken die geveild gaan worden.

EMI recyclede vanwege de 30ste sterfdag nog maar eens alle Callas-opnamen uit hun archief; de kleine schoenendoos met daarin zeventig cd’s kost ruim honderd euro. In die doos ook het schijfje met Callas’ legendarische optreden tijdens het Holland Festival van 1959. Over dat optreden zijn prachtige wetenswaardigheden te lezen in het pas verschenen boek ’Maria Callas in Holland en België’ van Karl H. van Zoggel. Van Zoggel schreef eerder al de eerste Nederlandstalige biografie over Callas en documenteert in zijn nieuwe boek alle voetstappen die Callas in Nederland en België heeft gezet.

Een nogal opzienbarend boek met, zoals gezegd, aardig wat wetenswaardigheden. Zo belandde Callas op weg van New York naar Milaan op het vliegveld van Brussel. Ze had genoeg tijd om de Brusselse deelgemeente Elsene te bezoeken. Het gemeentehuis aldaar was ooit de plek waar de 19de-eeuwse diva Maria Malibran met haar Belgische echtgenoot woonde. Callas legde er bij Malibrans borstbeeld een ruiker lelies. Leuk om alle gedoe rondom Callas, de Concertgebouwtrap en de volgspot te lezen. En al die van adoratie overbloesemende recensies in de Nederlandse dagbladen! Met diva’s als Callas zijn ook helaas ook de diva-critici verdwenen.