Voor Vojislav Seselj staat een VN-hof gelijk aan de inquisitie

Vojislav Seselj staat vanaf vandaag terecht voor het Joegoslaviëtribunaal. Zijn ultranationalistische retoriek heeft tot oorlogsmisdaden geleid, luidt de aanklacht.

De Servische radicale politicus Vojislav Seselj heeft zelf geen mensen gedood tijdens de Bosnische oorlogen begin jaren negentig. Maar zijn vlijmscherpe tong heeft volgens de aanklagers zijn aanhang aangezet tot het plegen van moord, marteling, deportatie, en verkrachting.

Een proces met Seselj (53) is verzekerd van incidenten. De lijst met beledigingen die hij op zijn naam heeft is lang. Zo zei hij in 2003 de geur van concentratiekampen te ruiken toen een Duitse rechter de rechtszaal binnentrad. De rood-zwarte toga’s van de magistraten doen hem denken aan ’de inquisitie van de rooms-katholieke kerk’. En aanklaagster Carla del Ponte is ’een hoer’. Het Joegoslaviëtribunaal, een VN-hof, besloot al in een vroeg stadium een ’obsceniteitswaakhond’ aan te stellen, die stukken van Seselj moet kuisen voordat ze tot de procedure worden toegelaten.

Maar het is vooral de retoriek ten aanzien van moslims en Kroaten waarvoor hij terecht moet staan. Hij is een fel pleitbezorger van de ’Groot-Servische gedachte’, en verklaarde onder meer Kroaten met een roestige lepel de ogen uit te willen steken. Toen hij in 1991 de Kroatische stad Vukovar bezocht, die de Serviërs probeerden in te nemen, riep hij zijn Seseljvici toe: „Geen Ustasha (scheldwoord voor Kroaat) mag de stad levend verlaten.” Volgens de aanklagers vermoordden die paramilitairen daarop honderden Kroaten. En gisteren noemde hij tijdens een voorbereidende zitting de „valse Kroatische natie” een „crimineel project van de rooms-katholieke kerk”.

Seselj erkent het Joegoslaviëtribunaal niet. Hij meldde zich in 2003 vrijwillig met als doel het hof op te blazen. Hij weigert ook een advocaat, iets wat hij vorig jaar november – toen het hof voor het eerst een proces tegen hem begon – met een hongerstaking wist af te dwingen. „Ik ben nog nooit een betere jurist tegengekomen dan ikzelf ben”, vond Seselj al in 2003. Extra uitstel was nodig omdat hij alle juridische stukken in het Servisch vertaald wil hebben – Servo-Kroatisch zegt hij niet te begrijpen.

Onder veel Serviërs is Seselj nog steeds populair. Hij leidt sinds 1990 de Servische Radicale Partij (SRS), momenteel de grootste partij van het land. Zijn aanhang ziet in hem een verdediger van heel Servië, dat volgens hen met Seselj in de beklaagdenbank zit. Nu het proces tegen ex-president Slobodan Milosevic nooit is afgemaakt vanwege diens voortijdige dood, is dit het enige proces waarbij de verantwoordelijkheid van een Servische politicus voor het geweld in Bosnië aan de orde komt. Seselj kan levenslang krijgen, in een proces dat zeker een jaar gaat duren.