Er is meer nodig dan lef om de files te keren

Waarom zou de regering iets moeten doen aan de files? Niet vanwege de mensen die erin staan, grotendeels uit eigen keus; de keus voor gemak, tijdwinst, comfort, privacy, een huis in het groen, een baan op afstand, droge kleren, recreatie zonder moe te worden. Wel voor mens en natuur buiten de file, die te lijden hebben van vervuiling, energieverspilling, lawaai, stank, onveiligheid, beslag op de ruimte. De oplossing is simpel en onontkoombaar: minder auto’s. In een markteconomie zul je dat moeten bereiken via het prijsmechanisme dus via kilometerheffing en/of een hogere benzineaccijns. Kennelijk is autorijden nog altijd te goedkoop.

Met zulke maatregelen win je op korte termijn geen stemmen, ondanks het feit dat veel mensen met de mond belijden dat ze ’eigenlijk minder auto zouden moeten rijden’, maar toch altijd weer een rechtvaardiging vinden voor hun eigen autogebruik. Juist deze regering, die weet moet hebben van rentmeesterschap, zou impopulaire maatregelen moeten durven nemen. Liever vandaag dan morgen.

Joke Koelewijn Marum

Aan lef zal het de nieuwe minister niet ontbreken. Maar dat garandeert niet dat hij de files wegwerkt. Er worden te veel beslissingen genomen op basis van economische motieven.

Lef is nodig om het vrachtverkeer in goede banen te leiden. Maar naast lef ook deskundigheid en wijsheid. De afgelopen decennia laten zien dat op het gebied van verkeer het aan deskundigheid ontbreekt bij het ministerie, Rijkswaterstaat en de Tweede Kamer. De gevolgen van ondeskundige beslissingen in 1991 voor het treinverkeer kunnen we dagelijks nog merken.

De laatste kabinetten Balkenende vragen om innovatie. De enige innovatie op het gebied van wegverkeer de laatste 30 jaar is het zoab. Innovaties voor verkeersstromen, regelsystemen en gedragsbeïnvloeding liggen klaar maar worden niet gebruikt.

Freek W. Weeda Zeist

De belangrijkste oorzaak voor het vastlopende verkeer ligt bij opeenvolgende regeringen, die terugdeinzen voor fundamentele, doelgerichte maatregelen. Een groot deel van Nederland heeft zich de afgelopen dertig jaar ontwikkeld tot één grote stedelijke driehoek tussen Dordrecht, Hoorn en Veenendaal. Binnen deze immense agglomeratie spelen wonen, werken, cultuur en recreatie zich af, wat gepaard gaat met veel verkeersbewegingen. Hier komt het groeiende vrachtverkeer bij in het kader van Nederland Distributieland. De havens en glastuinbouw zorgen dagelijks voor enorme convooien op onze wegen.

In Frankrijk en Duitsland maar ook in Zwitserland en Oostenrijk weten beleidsmakers dat je zulke gebieden alleen leefbaar en bereikbaar houdt met hoogwaardig openbaar vervoer en door het afwikkelen van veel goederenvervoer over spoor en water. Met het watertransport is Nederland op de goede weg net als met het vrachtvervoer over de rails, meer ondanks dan dankzij ons overheidsbeleid. De particuliere spoorwegbedrijven hebben het goederenvervoer per spoor een enorme impuls gegeven. Daar kwam geen dure Betuwelijn aan te pas.

De regio’s rond Parijs, Lyon, Berlijn of Wenen laten zien dat je zo’n 30 kilometer er rondomheen moet zorgen voor een hecht openbaar vervoernetwerk dat zeker 30 procent van het personenvervoer verzorgt. In deze landen wordt ook veel geïnvesteerd in secundaire regio’s als Straatsburg, het Ruhrgebied, Basel of Vlaanderen. Deze landen laten van 1990-2005 een forse toename van het openbaar vervoergebruik zien. Het bijzonder dichtbevolkte Nederland laat daarentegen over de periode 1995 tot 2005 een teruggang in het openbaar vervoergebruik zien terwijl de OV-Studentenkaart nog voor groei heeft gezorgd. Investeren in goed openbaar vervoer naar nieuwbouwlocaties en bedrijvenparken scoort politiek niet.

Bij snelwegen, zoals de A2, waren zoveel ad hoc verbredingen dat ze contraproductief zijn. Tien km na de verbreding moet je weer ritsen omdat de drie rijbanen dan overgaan in twee met smalle rijstroken!

Hans Casteleijn Nootdorp

Alle auto’s zijn voor hun ventilatie op verstikkende walm aangewezen. Voortdurend zuigen auto’s de ’frisse lucht’ binnen. In EU-cijfers blijkt de lucht in auto’s 2½ keer schadelijker dan meeroken. In de gemiddelde auto wordt de gezondheidsnorm voor benzeen van 5 microgram per kubieke meter met een score van 27½ microgram per kubieke meter 5½ keer overschreden.

Al jaren onderzoekt men wereldwijd de oorzaak van de verviervoudiging van astma in de hoogontwikkelde landen. Uit onderzoek in de VS en Australië bleek dit voorjaar dat iedere 10 microgram benzeen per kubieke meter lucht het risico van astma verdrievoudigt. In Nederland zijn de resultaten van een gericht onderzoek binnen een jaar bekend. Zodra dit de gezondheidsschade van de autorijders bevestigt, zal dit het autogebruik niet halveren om de gezondheidsrisico’s weg te nemen. Toch zal het autogebruik met zo’n 10 tot 15 procent kunnen verminderen en dat is al voldoende om de dagelijkse fileramp te keren. Nieuwe wetenschap schept nieuwe uitdagingen van levensbelang, juist ook voor autogebruikers.

Marcel Vossestein Nunspeet

Het Ruimtelijk Planbureau (RPB) beveelt aan, bovenop de geplande kilometerheffing, een spitsheffing in te voeren. (Trouw 12 september) „Met deze heffingen kan geïnvesteerd worden in de infrastructuur.” „De enige kanttekening is dat er negatieve effecten zijn voor milieu en verkeersveiligheid.” Terwijl de minister van milieu in Trouw van 11 september oplossingen noemt om de CO2-uitstoot terug te dringen en ondergronds op te slaan, mag van het RPB bovengronds de uitstoot gewoon doorgaan. Ach, welke kniesoor let er nog op veiligheid?

Waarom gaat het roer niet om? Maak openbaar vervoer gratis. Zorg dat dit frequent rijdt, ook in kleine dorpen, en maak om de paar honderd meter haltes. Zorg dat er ook regelmatig bussen rijden in combinatie met fietsvervoer. Hef een forse kilometerheffing zodat autorijden flink duurder wordt. Het zakelijk verkeer kan dat best opbrengen omdat het geen dure tijd in de file meer doorbrengt. Veel particuliere autobezitters zullen de auto opruimen en/of gaan delen met anderen. De uitstoot van CO2 neemt af, de wegen worden veiliger. Kinderen kunnen met minder geparkeerd blik veiliger en leuker buiten spelen. Bovendien is hun gezondheid gebaat bij minder uitstoot van fijnstof. Aan Eurlings de uitdaging om zich te profileren als vernieuwende minister van verkeer.

Ria van den Doel Oude-Tonge

Donderdag 13 september kon ik om 7.48 uur ’s morgens niet mee met de trein van Leiden naar Den Haag HS, omdat die vol was. Ik wil best op de fiets naar mijn werk maar daar is niets aan als je het verkeer op de A4 hoort razen. Van mij mogen de files toenemen. Maar laat het kabinet ingrijpen in het openbaar vervoer, over een dagelijkse ramp gesproken.

Ellen de Groot Leiden