Ten Cate moet nog even blijven puzzelen

In de lijn van de verwachting dat de tweede competitiehelft weinig opwinding zal bieden, won ook Ajax gisteren zijn eerste wedstrijd na de winterstop op vlakke wijze. Nieuwe inzichten konden niet worden opgedaan.

In de, tekenend genoeg, goeddeels doodse Arena boekte Ajax een 2-0 zege op FC Utrecht dankzij twee hoogwaardige doelpunten, dat wel. Hoop op wezenlijke verbetering kon het afwachtende publiek niet worden geboden, en van een mogelijk prikkelende verandering waren slechts eerste glimpjes op te vangen. De enige nieuweling, de dribbelaar Leonardo, was slechts een debuut als invaller vergund.

Daarmee bedreef trainer Ten Cate ogenschijnlijk vooral een doorzichtige vorm van psychologie van de koude grond. Niet de nieuwe aankoop, maar een onvolgroeide vleugelaanvaller uit de eigen stal, De Mul, kreeg de voorkeur. Het pakte aanvankelijk niet onaardig uit, met enkele geslaagde voorzetten, maar een voorspelbaar verval bleef niet uit. Op de andere flank was de inbreng van Babel te verwaarlozen.

Met zijn reserverol werd Leonardo, de parmantige Braziliaan, voorlopig even ingetoomd – althans, een poging daartoe werd gedaan. Maar hij zal ongetwijfeld weldra als basisspeler zijn intrede mogen doen, en dan is het maar af te wachten of het (nog) wat kan worden met het explosieve pingelaartje op het hoogste niveau. Los daarvan valt, óók vanwege de totaalprestatie van de aanvallers bij de competitiehervatting, te voorzien dat Ten Cate voorlopig nog wel even zal blijven puzzelen.

Hij zou graag gebruik kunnen maken van verscheidene offensieve varianten. Die wens sprak de coach uit in het trainingskamp in Zuid-Afrika, waar de indruk werd gewekt dat spits Huntelaar daardoor in de verdrukking zou kunnen komen. De ontwikkeling van de clubtopscorer was in de eerste competitiehelft gestokt. Vooral de koelbloedigheid in de doelmond, waarmee hij zelfs in het tweede deel van het voorgaande rampseizoen zijn productie op peil had gehouden, leek hij kwijt.

De theorie luidt dat van Huntelaar onder Ten Cate meer als combinatiespeler wordt verwacht. Dat zou ten koste kunnen gaan van zijn trefzekerheid. Daarbij dient wel te worden aangetekend dat aan Huntelaar geen ongewone eisen worden gesteld. Van oudsher wordt van een spits bij Ajax verlangd dat hij óók zijn bijdrage aan het samenspel kan leveren. Langzamerhand kan de vraag worden gesteld of Huntelaar, die zijn faam als topschutter vestigde in de subtop bij Heerenveen, in bepaalde facetten van het spel niet wordt overschat – en niet alleen bij zijn club.

Bondscoach Van Basten schoof de weinig gestroomlijnde Van Nistelrooij óók te schielijk terzijde, omdat hij Huntelaar als zogeheten meevoetballer hoger inschaalde. Maar gisteren kon ook Van Basten op de tribune in de Arena constateren dat de spits van Ajax op dat vlak door tal van begrenzingen wordt gehinderd. Een gebrek aan explosiviteit, zowel in loopstijl als in balbehandeling, is er de voornaamste van.

Enkele keren ontbrak het Huntelaar tegen FC Utrecht aan de snelheid van handelen om zichzelf ruimte te scheppen voor een schot, dat dan ook werd geblokt. Typerend was in het laatste kwartier een onzuiverheid bij Huntelaar, juist toen in een uitbraak vaart en precisie waren vereist om Leonardo in stelling te brengen. Ten Cate liet niet na die situatie te memoreren, zoals hij ook een vroege gemiste kans voor Huntelaar niet verzweeg.

Niet toevallig (toen nog) na een voorzet van De Mul joeg Huntelaar de bal van dichtbij tegen doelman Vorm, waarmee hij onderstreepte dat door de geschetste ontwikkelingen ook het vertrouwen in zijn specialiteit tanende is. Niet veel later namen in kort tijdsbestek een veredelde verdediger, Heitinga, en een middenvelder, Sneijder, met fraaie doeltreffende schoten de honneurs waar voor de haperende clubtopscorer.

Aan de overzijde wist het makke FC Utrecht zich geen enkele kans te verschaffen, en dat bracht Ajax-coach Ten Cate ertoe zijn ploeg in defensief opzicht te prijzen. Maar een garantie biedt dat nog niet, gelet op de recente voorgeschiedenis waarin dezelfde spelers – ook Stam, Grygera en Heitinga als defensieve middenvelder – plotse ineenstortingen niet hadden kunnen voorkomen. Ten Cate legde bovendien zelf al uit dat de gisteren verdienstelijke verdediger Heitinga niet altijd in de middenlinie kan worden gebruikt – alsof al niet duidelijk genoeg was dat Ajax nog altijd geen houvast heeft.