Stuur snel een vredesmacht naar Somalië

De bevolking van Somalië heeft genoeg van geweld. Europa moet hen samen met de internationale gemeenschap nu echt uitzicht op vrede bieden.

Somalië bevindt zich op een kruispunt. Voor de eerste keer sinds lange tijd heeft het land kans zich weer op te richten. Niemand zal de val van de islamitische rechtbanken betreuren. Die waren in handen gekomen van radicale islamisten die uit waren op een gewapende confrontatie met de federale overgangsregering.

Maar ondanks de overwinning van die regering, met hulp van Ethiopië, blijft de toestand kwetsbaar. In het zuiden gaan militaire activiteiten en bombardementen tegen islamistische activisten door.

Alleen een dialoog tussen Somaliërs en nationale verzoening kunnen een echte oplossing opleveren voor de huidige crisis en uitzicht bieden op ontwikkeling. Dat is ook de beste manier om te strijden tegen de verspreiding van religieus fundamentalisme en terrorisme.

De Somalische bevolking heeft genoeg van oorlog en geweld. Er is een enorme behoefte aan vrede; de Somaliërs willen de beschikking krijgen over de middelen om een fatsoenlijk leven te leiden en een toekomst te bieden aan hun kinderen. De Somalische leiders zouden de kans moeten grijpen om de basis te leggen voor een echte staat, met functionerende instituties, die de veiligheid van burgers waarborgt, zorgt voor publieke dienstverlening en een omgeving schept waarin zich een dynamische private sector kan ontwikkelingen.

Meer dan ooit is in de Somalische crisis een gezamenlijke internationale strategie nodig. De Europese Unie staat klaar om te beginnen met de Afrikaanse Unie. Samen met de Arabische Liga, de Verenigde Naties en de Verenigde Staten hebben we een collectieve verantwoordelijkheid voor een gezamenlijke inspanning en dat deze dit keer ook echt slaagt.

Voor stabilisering van Somalië is een duidelijke routekaart vereist. Daarbij staan we voor drie grote uitdagingen.

De veiligheid, in de eerste plaats. Het is van cruciaal belang dat er binnen enkele weken een internationale stabilisatiemacht komt die wordt geaccepteerd door de partijen in Somalië. Hoe langer de Ethiopische troepen blijven, hoe groter het risico dat de overgangsregering steun van het volk verliest en zijn politieke geloofwaardigheid kwijt raakt. Het leidt geen enkele twijfel dat de djihadistische elementen van de islamitische rechtbanken die nog altijd in het land actief zijn de Ethiopische aanwezigheid zullen aangrijpen om een guerrilla te beginnen en terroristische acties te ondernemen.

Gegeven de belaste historie van internationale militaire aanwezigheid in Somalië, moet deze onderneming aan enkele basisvoorwaarden voldoen. Het mandaat van de troepenmacht moet zijn gericht op handhaving van het staakt-het-vuren en hulp aan het opzetten van effectieve Somalische veiligheidstroepen, tegelijk met de ontmanteling van de milities. De operatie moet een einddatum hebben en er dienen Afrikaanse militairen en manschappen uit islamitische landen te worden ingezet. De Afrikaanse Unie en de VN zouden hierbij een centrale rol moeten spelen. Het is van groot belang dat de kosten van de hele operatie snel duidelijk zijn.

Nog belangrijker is de politieke uitdaging. De komst van een internationale troepenmacht moet verbonden zijn aan een duidelijke politieke wil van de regering om een nationaal verzoeningsproces te initiëren, en zo te komen tot instituties die voor iedereen toegankelijk zijn. Alleen op die manier kunnen de federale regering en het parlement zich verzekeren van voldoende legitimiteit, alleen zo kunnen ze hun autoriteit vestigen. Zij zullen invloedrijke en geloofwaardige persoonlijkheden uit de clans, de zakenwereld, gematigde islamitische instanties en de Somalische diaspora moeten consulteren en tot hun kring toelaten. Verder is het cruciaal dat het parlement snel in Mogadishu zetelt en dat het institutionele systeem normaal kan functioneren.

De derde uitdaging is de wederopbouw van het land. De humanitaire hulp moet doorgaan om in de basisbehoeften van de meest kwetsbaren te voorzien. Maar net zo urgent is dat de ontwikkeling van het land weer op gang moet komen en dat hiervoor een gezamenlijk plan voor wordt ontwikkeld.

Dankzij een solide reputatie op dit gebied, kan de EU, als eerste hulpverlener in Somalië, een actieve rol in dit proces spelen. Het spreekt echter vanzelf dat deze inspanning alleen succes hebben wanneer aan de voorwaarden tot stabiliteit is voldaan: hiervoor moet er een werkelijk politiek proces van verzoening zijn en de macht moet worden gedeeld.

Deze uitdagingen vragen van de Somalische leiders visie en politieke moed, eenheid en vasthoudendheid. Ik moedig ze aan deze weg op te gaan.

Een stabiel Somalië is ook nodig om rust te brengen in de Hoorn van Afrika. De regio kan een commercieel draaipunt worden tussen twee continenten – Afrika en het Midden-Oosten – en uitgroeien tot een plaats van ontmoeting tussen culturen en religies. Het is dus van belang dat de internationale gemeenschap de diepe oorzaken van de chronische onveiligheid in dit deel van de wereld aanpakt.

Alleen een brede benadering die rust op veiligheid én ontwikkeling, kan bijdragen aan stabiliteit in Somalië en de Hoorn. Dit is een majeure prioriteit voor de Europese Unie.