Noors

Afgelopen jaar werd ze gekozen tot Nederlands mooiste. Nederlands mooiste schilderij, bedoel ik. Deze krant had de verkiezing georganiseerd en ik wilde eens zien hoe het haar sindsdien was vergaan. Het Mauritshuis in Den Haag, waar ze hangt, bleek echter gesloten, in verband met een verbouwing. Maar ik mocht, zei een medewerkster van de persafdeling, wel naar haar komen kijken, als ik niet op de rommel lette. Dat klonk als een heel huiselijke opmerking, zoals dat hoort bij onverwachte visite.

Ik belde aan bij de personeelsingang in het souterrain van het stadspaleis. Een lid van de beveiliging deed open. Binnen liepen werklieden rond, er werd getimmerd en gezaagd, er lagen kabels en gereedschappen. „Opgepast”, zei iemand en daar kwam Rembrandt voorbij, zijn laatste, onlangs gerestaureerde zelfportret, in de gehandschoende handen van twee verhuizers. Hij verdween, samen met het hoofd van de technische dienst, in een smalle lift. Een later passeerde Rogier van der Weyden. Hij was zwaar, zeiden zijn dragers.

De medewerkster van de persafdeling legde uit wat er gaande was. De vaste collectie van het huis krijgt een nieuwe inrichting, grote werken komen weer uit het depot te voorschijn en worden, vanaf maandag, in nieuwe samenhang vertoond. Intussen krijgt het huis een opfrisbeurt.

Ze ging me voor door het grote, brede trappenhuis. Helemaal boven hing ze, in een zaal die zijn oude inrichting zou behouden. Wel stonden her en der op de grond meesterwerken – een stiertje van Potter – die nog op een plaatsje ergens aan de wand wachtten.

Maar ik was voor haar gekomen. De medewerkster bleef bij me – voorschrift van het huis neem ik aan – anders zou ik even met haar alleen zijn geweest.

Het meisje met de parel. Wie ze is, of ze ooit heeft bestaan – we weten het niet. Ze kan een ’tronie’ zijn, zeggen kunsthistorici. Zo noemen ze modelgezichten – ’types’ waarop schilders expressies oefenden. Een soort prototype. Het meisje met de parel kan een verzinsel zijn.

Het meisje boven dit stukje is geen verzinsel. Ze werd ons aangereikt in een email uit Noorwegen. Ze heeft een Noorse vader en een Nederlandse moeder. Dit meisje met de parel is dertien en ze heet Sunniva Sandvik. De moeder schreef:

’Niet in het bezit zijnde van kleding dat het meisje op het schilderij draagt, hebben we stukken stof, een zwart linnen laken, een ’parel’ en een sjaaltje bijeen verzameld. De donkere tijd (lage zon, laat licht en vroeg donker) was aangebroken en we moesten wachten op een dag met het juiste daglicht.’

Die dag kwam op 24 december. Hartje winter in Noorwegen. Ze lijkt inderdaad heel behoorlijk, Sunniva.

Ik keek nog eens goed, daar in die bovenzaal van het Mauritshuis. Naar die witte spat op de parel. De contour van een raam. Noorderlicht.