Reken op een langer verblijf in Afghanistan

Hoog tijd dat de politiek onder ogen ziet dat de vervanging van onze troepen in Uruzgan zeer dubieus is. Verlenging van de missie is onze enige optie.

Binnenkort brengt minister van defensie Kamp zijn afscheidsbezoek aan de troepen in Uruzgan. Eerder deze maand had hij zijn laatste debat met de Tweede Kamer over de situatie daar. Een nieuwe minister en een nieuw kabinet nemen de verantwoordelijkheid over. Het is naar verwachting de zwaarste opgave waarvoor zij in deze kabinetsperiode komen te staan.

Uit het recente Kamerdebat bleek dat de ernst van de situatie onvoldoende wordt onderkend. Elke militaire operatie kan anders lopen dan gedacht. Altijd kan er een moment komen dat politieke regelknoppen niet meer werken en het aankomt op militair vernuft. Nu verwacht men bijvoorbeeld nog verbetering als de VN en de Europese Unie meer doen aan de wederopbouw. Het is allemaal te laat en het zal nu onze penibele positie niet verlichten. Ook is er de verwachting dat we via de regeringen van Afghanistan en Pakistan nog kunnen sturen. Maar er staan er voor beide regeringen zulke grote belangen op spel, dat ze zich door Nederland, met slechts 4 procent van de troepen daar, nauwelijks kunnen laten beïnvloeden.

De NAVO heeft de verantwoordelijkheid genomen voor deze heel belangrijke operatie, maar de solidariteit is zoek. De secretaris-generaal van de NAVO, De Hoop Scheffer, krijgt geen voet aan de grond voor voldoende troepen. President Bush kwam naar de NAVO-top in Riga en minister van buitenlandse zaken Rice naar Brussel. Zij smeekten bijna om meer inspanning in Afghanistan, maar het was aan dovemansoren gericht. Ook de NAVO-conferentie in Sevilla van deze week biedt geen hoop.

Er is daarbij weinig begrip voor de positie van Amerika dat, met instemming van alle bondgenoten en van de VN, destijds het initiatief nam tot de inval in Afghanistan. Amerika is het enige land dat invloed heeft bij de regeringen van Afghanistan en Pakistan. Het land steekt daar verreweg het meeste geld in en heeft daar meer militairen dan alle andere landen bij elkaar. Nu het daar slechter gaat stuurt Amerika extra troepen, ook om de vastberadenheid te onderstrepen.

Hoewel het om een gezamenlijk belang gaat laten de Europese bondgenoten het afweten. Ja, de Verenigde Staten bepalen door hun essentiële militaire inbreng in feite de strategie en hun belangen en de diverse belangen van de 36 andere landen die daar aanwezig zijn, kunnen niet altijd parallel lopen. Dat is het probleem van elke coalitie. Dat geeft spanningen, maar dat mag geen reden zijn van verantwoordelijkheden weg te lopen. Het is van belang dat het Westen daar geen onderspit delft.

Los van het totale probleem van Afghanistan hebben Engeland, Canada en Nederland in het gevaarlijke zuiden hun eigen problemen. Ze zitten daarbij in dezelfde kwetsbare positie en zijn sterk van elkaar afhankelijk. Engeland gaat zijn troepen daar met 800 militairen versterken tot 5800 en dat is niet zonder reden.

In Nederland is het debat teveel alleen gericht op de provincie Uruzgan. Nederland komt in grote problemen als het in de aangrenzende provincies uit de hand loopt. Neem Kandahar, dat is van doorslaggevend belang voor de Nederlandse bevoorradingslijnen. Vorige jaar dreigde het door de Taliban onder de voet te worden gelopen en dat gevaar is nog niet geweken.

De grote politieke vraag voor Nederland is wat er medio volgend jaar gebeurt, als de termijn waarvoor het zich heeft verbonden verstrijkt. In het recente kamerdebat herhaalde minister Kamp zijn uitspraak dat het er wat hem betreft dan opzit. Nederland had zich immers destijds voor twee jaar verbonden en van de NAVO de garantie gekregen dat die voor aflossing zou zorgen. Maar die garantie was toen al betekenisloos en nu nog meer. De NAVO heeft geen troepen. Alleen landen kunnen toezeggingen doen en niemand heeft zich daarvoor aangemeld.

Sindsdien is de situatie in Uruzgan ernstig verslechterd. Minister Kamp zegt dat de krijgsmacht het niet langer aankan. Alleen ’met krabben en bijten’ is het twee jaar vol te houden. Zestigduizend personeelsleden bij Defensie, een budget van acht miljard euro en het zou zo’n operatie met zo’n 1500 militairen niet aankunnen? Dan is er iets ernstig fout met de structuur van de krijgsmacht en wordt er veel geld verkeerd besteed.

Er is overigens weinig keus, niemand komt Nederland medio volgend jaar aflossen en terugtrekken is een onmogelijke operatie. We moeten wel blijven, dat is de realiteit. We zijn daarbij van Engeland en Canada afhankelijk en moeten de gezamenlijke belangen veiligstellen en elkaar daarbij maximaal militair steunen.

De enige koers voor een goede afloop van deze operatie is door standvastigheid en moed te tonen om risico’s niet uit de weg te gaan. Dat is nodig voor het winnen van vertrouwen bij de bevolking en bij de bondgenoten. De krijgsmacht heeft inmiddels bewezen veel aan te kunnen en dat schept vertrouwen, maar veel hangt af van de politieke sturing door het nieuw kabinet. De hoogste prioriteit heeft het politieke besluitvormingsproces voor een langer verblijf in Afghanistan. Daarop vooruitlopend moet de minister van defensie snel opdracht geven aan de de krijgsmacht zich op een langer verblijf in Uruzgan voor te bereiden.