Zalm in Brussel: aardig, maar geen visie op de EU

Gerrit Zalm was deze week mogelijk voor het laatst als minister van financiën in Brussel. Vele europarlementariërs zien in hem de man die Nederland eurosceptisch maakte.

Sophie in ’t Veld, D66: „Hoe open en aimabel Zalm ook is, ik acht hem in hoge mate verantwoordelijk voor de negatieve stemming in Nederland over de EU. Natuurlijk moet je kritisch zijn, maar de manier waarop hij de Nederlandse contributie omlaag probeerde te krijgen was echt hinderlijk. Met als dieptepunt toen hij keihard bleef, terwijl de veel armere Oost-Europese landen aanboden om zelf water bij de wijn te doen. In andere landen willen mensen verder, de Nederlanders staan zo langzamerhand langs de zijlijn. Zalm nam uitdrukkelijk geen verantwoordelijkheid voor de Europese eenwording. Zo maak je dingen kapot en geef je dingen uit handen.”

Kathalijne Buitenweg, GroenLinks: „Zalm was consequent en duidelijk, maar zijn kijk op de begroting was eenzijdig. ’Minder’ leek het enige doel. Zo hoeft Nederland dankzij Zalm minder mee te betalen aan de korting die Groot-Brittannië krijgt op zijn EU-contributie. Nu hebben we dus een ’uitzondering op een uitzondering’. Grappig, maar ik heb liever een inhoudelijk debat over de EU-begroting. Wat hij deed, is namelijk precies het probleem: Iedereen denkt: wat stop ik erin en wat haal ik eruit.”

Jan Mulder, VVD: „Ik denk dat hij groot gelijk had met zijn strakke financiële beleid. In de periode 2000-2006 had de EU een begroting waarvan jaarlijks steeds vijf tot tien miljard euro terug moest naar de lidstaten. Daarom vroeg hij zich af of de begroting wel zo hoog moest zijn. Zalm was ook de enige die luisterde naar de oproep van het Europees Parlement om elk land een verklaring te laten afgeven voor de besteding van EU-gelden. Dat werd met gejoel ontvangen, behalve door Zalm. Hij voerde het uit, en nu doet iedereen het. Je kunt hem ook nageven dat hij de euro steunde en bleef verdedigen. En als hij geen visie op Europa heeft, dan is hij niet de enige in Den Haag. Het lijkt wel of iedereen daar denkt dat in Brussel een soort moloch ontstaat.”

Albert-Jan Maat, CDA: „Wat Balkenende met de EU deed, namelijk een debat over normen en waarden organiseren, dat deed Zalm niet. Ik waardeer hem om zijn strijd voor het stabiliteitspact, daar heb ik hem altijd in gesteund. Maar een visie heb ik gemist. Voor Zalm telde de Haagse begroting, niet de Europese gemeenschappelijke markt. Zo zit hij mede achter het feit dat lidstaten vanaf 2008 zelf 20 procent van de landbouwsubsidies mogen afromen. Dat betekent dat de interne markt straks voor iedereen geldt, behalve voor de boeren.”

Ieke van den Burg, PvdA: „Hij is aardig, en deed goed werk voor wetgeving en toezicht in de financiële sector. Maar hij is echt een boekhouder: Regels zijn regels. Die strijd om een miljard terug te krijgen, dat was een heel vervelende strategie, en hij stelde zich arrogant op in het debat over het stabiliteitspact. Ik denk dat hij niet goed aanvoelde hoe dat wat hij in Brussel deed overkwam in Nederland. Daar voelde hij zich blijkbaar niet verantwoordelijk voor.”