Alleen maar afslagen

Ik durf het begrip nauwelijks te laten vallen, uit angst de lezer te verliezen, maar goed, ik doe het snel en pijnloos.

Ruimtelijke ordening.

Er is iets met dat begrip, iets dat mismoedig maakt. Er zijn, alle goedbedoelde nota’s ten spijt, veel klachten aan verbonden. Bij een congres in Amsterdam onder de titel ’De plooibaarheid van Nederland’ had men deze week de kritische landschapsarchitect Adriaan Geuze als keynote-speaker uitgenodigd. Geuze is al jaren een roepende in de polder, maar zijn gehoor groeit, evenals zijn woede. ,,Ik heb kinderen en ik schaam me voor dit land,” begon hij zijn filippica en uit zijn laptop liet hij foto’s verschijnen, foto’s van bedrijventerreinen, van snelwegen met geluidsschermen, van bedreigde weidepolders, van op hol geslagen recreatieplanning ,,We zien hier een strookje groen met daarin een afvalbak van Bammes, een Canadese bank en een van gerecyclede telefooncellen gemaakt steunhekje om een fiets tegen aan te zetten.” De zaal lachte besmuikt – een zaal vol planologen, projectontwikkelaars, architecten, ambtenaren en bestuurders.

Ook liet Geuze luchtopnames zien van Rotterdam en omgeving, van wat in planologenjargon de ’zuidvleugel’ van de Randstad wordt genoemd.

Een rampgebied. Rotterdam met zijn buitenwijken die geen buitenwijken heten maar Ridderkerk, Barendrecht, IJsselmonde of Hoogvliet – ,,plekken zonder eigenschappen, met alleen maar afslagen.”

Zuid-Holland, zei Geuze, is op weg één groot Los Angeles te worden, met alle verkeersinfarcten van dien, een totaal anonieme wereld. ,,Die wereld, die wordt nu gebouwd. En er is maar één bedrijf dat zich er wilde vestigen: het Internationale Strafhof.” Geuze beperkte zich in zijn aanklacht niet tot de Randstad, want daar kwam een foto voorbij van de Betuwelijn, met een enorme muur erlangs. ,,Een betonnen muur zo hoog als die van Berlijn, 110 kilometer lang, dwars door de Betuwe, van Papendrecht tot Nijmegen – wie bedenkt zoiets?”

Ja, wie bedenkt zoiets? Wie bedenkt überhaupt iets? Mels Crouwel, de rijksbouwmeester, klaagde onlangs in NRC en in Trouw over het gebrek aan toekomstvisie bij de rijksoverheid. Het land van de grote – je zou bijna zeggen centraal geleide – droogleggingen en Deltawerken, is planologisch het spoor bijster. De kust is een drama, het platteland een groot Center Parcs, het Groene Hart verramsjt aan de hoogst biedende. ,,We verkopen onze moeder,” zei Geuze. Hij was er nog in geslaagd om lepelaars te fotograferen in een sloot. In het laatste restje polderland bij Rotterdam.

Ruimtelijke ordening. In het nieuwe regeerakkoord is er slechts een kleine paragraaf aan gewijd. Samen werken, samen leven.

Het is zo moeilijk om van dit land te houden als we het samen zo misbruiken.