De wetenschap van moslims bekeren

Op de VU leren studenten van pinksterkerken te bidden ’dat God de ogen van moslims opent’. De VU-voorlichter: ,,Prachtig, zo leren we van elkaar.”

In de ene collegezaal is de Bijbel het woord van God en de Koran niet, in de andere is het net andersom. De theologen van de Vrije Universiteit in Amsterdam zijn van alle markten thuis. Ze leiden tegenwoordig zeer uitlopende soorten studenten op die dankzij deze opleiding ’een brug kunnen slaan naar anders-gelovigen’.

Student Quint Haneveld, van de pinkstergemeente, verwoordt preciezer hoe de verschillende godsdiensten zich op de VU tot elkaar verhouden. Hij citeert een imam die heeft gezegd: „We zouden allemaal willen dat iedereen moslim wordt.” Haneveld begrijpt dit helemaal. „Natuurlijk, want wij willen graag dat zíj allemaal christelijk worden.’’

Haneveld volgt met twintig anderen de gastcolleges van de Amerikaanse zendingsorganisatie Ministry to Moslims, wat zowel dienstbaarheid als zending aan moslims betekent – waarbij als toppunt van dienstbaarheid geldt het tot geloof in Christus brengen. Maar de nadruk ligt daar niet op. Dat zou irreëel zijn. Louise Ho van de aan de VU verbonden pinksteropleiding Azusa die de Amerikanen heeft uitgenodigd: „Dienstbaar zijn heeft veel aspecten. In ieder geval het zo goed mogelijk begrijpen van de groep die we bedienen.’’ Collega Cees van der Laan, Azusa-leider en bijzonder hoogleraar namens de pinksterkerken, vult aan: „Wat leeft er in onze naaste buren? Als ik dat weet kan ik antwoorden geven waar de ander iets mee kan. Niet polariserend, maar op een wijze manier, met respect. Wij geloven dat ons geloof waardevol is, en dat het uitdragen ervan belangrijk is. We kunnen getuigen van onze eigen rijkdom in de hoop dat...’’

Om moslims te leren begrijpen zijn de studenten vrijdag naar een moskee geweest en maandag nemen ze, nadat ze eerst zelf in de collegebank voor hun eigen heil hebben gebeden, per slightshow de precieze tekst van het dagelijkse islamitische gebed door. Maar het bloed kruipt waar het niet kan gaan. Het laatste beeld bevat de tekst: ’Christenen bidden dat God de ogen van moslims opent’.

De islam-cursus beoogt ’een effectiever christelijk getuigenis’ om moslims te bereiken in Nederland en de rest van de wereld, want ’God houdt van moslims’, aldus een van de Amerikaanse docenten. Deze vraag staat centraal: „Hoe is Jezus Goed Nieuws voor de moslim?’’

De VU haalde de laatste jaren zoveel mogelijk religies en stromingen in huis. Naast PKN-protestanten lopen er doopsgezinden rond, hersteld hervormden, katholieken, evangelischen, pinkstergelovigen en moslims en zijn er straks wellicht ook joden op de theologische faculteit van de VU te vinden. Faculteitsvoorlichter Yvo Jouvenar: „Azusa past prachtig in de diversiteit. Zo leren we van elkaar.’’ Het werkt: de faculteit groeit.

Docent Louise Ho, die in communistische landen heeft gewerkt, prijst het bestaan van informeel contact tussen pinkster- en moslimstudenten. Ze spreekt van ’een stukje herkenning’. „Het God willen dienen vanuit een authentieke houding, niet als kennis, maar met het hele leven, gegrond in de persoonlijke ervaring. Je herkent bij elkaar of iemand authentiek of niet-authentiek is.’’ Haar echtgenoot, die vroeger boeddhist was: „Als ik kijk naar mensen met de blik om te bekeren, kijk ik naar ze als object. Maar ik moet naar ze kijken als persoon.’’

Terughoudendheid is het parool, al zegt de website van Azusa dat (de voormalige decaan) professor Martien Brinkman „ons uitnodigt hier missionair actief te zijn!’’ Toch heeft studente Marjorie Mulder nauwelijks contact met moslims. Ze is geen uitzondering, zegt ze. Colleges zijn apart en ook bij de koffieautomaat of in de computerruimte komt het zelden tot een gesprek tussen de verschillende religies. Dat is ook niet vreemd. Tot vier jaar geleden was Azusa een internaat (zie inzet), en ook nu nog op de VU zeggen ze ’op bijbelse basis een hechte gemeenschap te willen vormen’.

Mulder heeft gekozen voor de studierichting ’zending’, die de ’interculturele communicatie en verkondiging van het evangelie’ nastreeft, of ambitieuzer gezegd, „alle volken te maken tot discipelen van Jezus Christus’’.

De missionaire tips van de Amerikaan Don McCurry, die jarenlang in Pakistan en Saoedi-Arabië ’het evangelie heeft gecommuniceerd’, zijn bedoeld om eventueel vandaag nog in te zetten op de faculteit, maar vooral als munitie in het latere beroepsleven als zendeling, waarschijnlijk in een ver land. Al wordt het in Nederland ook steeds actueler, weet hij. „De meeste moslims zijn hier gekomen om een boterham te verdienen, maar er zijn er ook die getraind worden om de islam te propageren en Nederlanders te bekeren.’’

McCurry wil de studenten weerbaar maken in hun contact met ’onze moslimvrienden’. „Vele moslims denken dat christenen geloven dat God seks had met Maria, en dat Jezus het resultaat is. Maar er is geen christen die dat gelooft.’’ En zo zijn er meer misverstanden. Dat de Bijbel een corruptie is van het woord van God bijvoorbeeld. Dat staat nergens in de Koran, integendeel. McCurry schrijft de nummers van koranverzen op het bord die de autoriteit van de Bijbel ondersteunen.

Bijzonder hoogleraar Cees van der Laan bevestigt dat hier impliciet wordt erkend dat God ook door de Koran spreekt. „Dat is controversieel in evangelische en pinksterkringen, waar je vaak hoort zeggen dat ’het allemaal van de duivel is’, maar ik heb er zelf geen moeite mee te erkennen dat God ook in de Koran spreekt.’’

Het staat er alleen heel gebrekkig en vervormd, zodat iedereen toch de superieure Bijbel nodig heeft. „Maar het betekent wel dat het goed zou zijn als ook christenen de Koran bestuderen.’’

Ziet Van der Laan een samenhangen tussen het feit dat uitgerekend een orthodoxe pinkster-opleiding Gods woord in de Koran ziet, en het pinkster-accent op het doorgaand spreken van God in profetie, spreken in tongen en andere ’geestesgaven’? Van der Laan vindt een uitspraak hierover te controversieel. „Mijn denken daarover is nog niet afgerond’’, zegt hij diplomatiek.

Hoewel God ook door de koran spreekt, stond Azusa niet te juichen toen de VU zes jaar geleden ook een imamopleiding wilde binnenslepen. Azusa maakte bezwaar en dreigde gewoon een bijbelschool in Lunteren te blijven als de VU volhardde. Toen de VU toezegde dat het islam-onderwijs in het licht van de christelijke traditie zou worden gegeven, was de kou uit de lucht.

Tegenwoordig is de situatie veranderd en kijkt Van der Laan anders tegen de islamopleiding aan. „Een imamopleiding juichen wij niet toe, maar na de moord op van Gogh is het denken in de samenleving en ook bij ons wel veranderd. Op de VU is het beter dan in een ongecontroleerde vorm elders. En dat vindt onze achterban ook. We zijn tegen een vijandsbeeld van de islam. We vinden het belangrijk geen vooroordelen maar kennis van de moslimwereld te hebben. En goed contact.’’