Makkelijke krant is het moeilijkste

Ooit zei de hoofdredacteur van een deftig liberaal avondblad dat er in zijn krant elke week wel een stuk stond dat zo moeilijk was dat niemand er wat van begreep, en dat hij daar vrede mee had, sterker nog, dat dat zo hoorde. Nu kon die krant zich enige arrogantie veroorloven want de abonnees meldden zich met duizenden per jaar. Tegenwoordig is dat niet meer zo en of er een oorzakelijk verband is, weet ik niet, maar het aantal stukken dat volstrekt onbegrijpelijk is in die krant, is beduidend minder dan een in de week.

Nu hebben alle kranten wel eens moeilijke of onbegrijpelijke verhalen, maar de meeste kranten hebben geen hoofdredacteuren die daar prat op gaan. En natuurlijk is het ene moeilijke verhaal het andere niet. Sommige verhalen zijn moeilijk omdat de materie waarover ze gaan erg ingewikkeld is en andere verhalen zijn moeilijk omdat de schrijver niet in staat is tamelijk eenvoudige zaken uit te leggen. De knapste verhalen zijn die waarin ingewikkelde materie op een heldere en leesbare manier wordt uitgelegd. Het schrijven van een makkelijk, toegankelijk verhaal is moeilijker dan van een onleesbaar verhaal. Zo is het maken van een moeilijke krant voor redacteuren veel makkelijker dan het maken van een makkelijke krant.

Je hebt kranten en tijdschriften, en dat liberale avondblad is er een van, waarbij de redactie ervan uitgaat dat het gros van de abonnees een academische opleiding heeft en er dus kennis van allerhande zaken verondersteld mag worden en de redacteuren ’wat minder diep door de knieën hoeven’. Soms levert dat een volstrekt onbegrijpelijk verhaal op, omdat de lezers dan nog wel over de nodige kennis beschikken, maar de redacteur niet.

Zo zijn er ook kranten en tijdschriften, meestal dezelfde, waarin er met de drie moderne talen, Engels, Duits en Frans gesmeten mag worden, zonder dat er een vertaling wordt bij geleverd. Dat is voor de redacteuren wel zo makkelijk want zij hoeven geen moeite te doen om, soms heel moeilijk in goed Nederlands om te zetten vreemde gezegden en zinswendingen, te vertalen. Dus ook als je als redacteur zelf die talen niet goed beheerst, kun je er in de krant goede sier mee maken. Liever gezegd, juist als je als redacteur die talen niet goed beheerst, laat je ze onvertaald, en verschuil je je achter het mom dat ’onze lezers’ academisch gevormd zijn en die talen wel beheersen. Hetgeen nu al, en zeker in de nabije toekomst, tot moeilijkheden gaat leiden want veel huidige academisch gevormde lezers brengen een talenpakket mee waarin de moderne drie buitenlandse talen niet meer gezamenlijk voorkomen. Gelukkig heeft de redactie van deze krant, en voormalig hoofdredacteur en nu nog medewerker Jaap de Berg kan er niet genoeg om worden geprezen, er altijd naar gestreefd een zo Nederlands mogelijke krant te maken.

Kranten zijn er al lang niet meer alleen voor het nieuws, de achtergronden en de duiding ervan. Kranten leveren ook luchtigheid, houden er internetsites op na, organiseren reizen, tuinwedstrijden. Een van de aardigste nevenactiviteiten van deze krant is het geven van schrijverscursussen en het houden van schrijfwedstrijden. Tot welke juweeltjes dat kan leiden hebben we afgelopen zaterdag kunnen zien. Menig krantenredacteur in Nederland zou er wat van kunnen opsteken. De jury, die in haar begeleidende verhaal het ’lieu de mémoire’ netjes vertaalt in ’een plaats van herinnering’, gokt dat minstens een derde van de 190 verhalen naar de oorlog van 1940-’45 verwijst. Misschien moet die jury bij komende gelegenheden gewoon tellen, dan hoeft ze niet te gokken. Ook laat de jury weten dat het hier om nevenactiviteiten gaat. „Onze corebusiness op de redactie is natuurlijk het nieuws van morgen: besluiten van Balkenende, ontsnapte gorilla’s, de toestand in Irak.” Ik vind dat prima, als ze maar niet de kerntaak van de redactie uit het oog verliest, namelijk het nieuws van vandaag dat in de krant van morgen moet.