Urban Myth maakt het publiek medeplichtig

Het optreden van Urban Myth staat gepland op zondag 21 januari in de Amsterdamse stadsschouwburg. Meer informatie op: www.urbanmyth.nl

Wie zijn onze leiders? Hebben we recht op geluk? Wordt het ons te gemakkelijk gemaakt? Een greep uit de vragen die het geëngageerde Amsterdamse theaterproductiehuis ’Urban Myth’ haar publiek voorlegt.

Het Nederlandse woord voor ’urban myth’ is stadslegende: een mythe of gerucht dat onder de bevolking circuleert zonder duidelijke reden. Het is soort verhaal dat iedereen kent, maar waarvan de zowel de oorsprong als het waarheidsgehalte onbekend zijn.

De voorstellingen van het productiehuis moeten behalve mensen aan het denken zetten en entertainen ook de grenzen van het traditionele theater opzoeken, verschillende disciplines combineren en jongeren naar de schouwburg krijgen.

Grote idealen voor een klein gezelschap dat, inclusief artistiek leider Jörgen Tjon A Fong, uit drie vaste medewerkers bestaat.

Maar Urban Myth timmert hard aan de weg. In 2003 werden ze vast gezelschap van de Amsterdamse schouwburg, een jaar later ging de samenwerking met het gevestigde Noord Nederlands Toneel in Groningen van start en de Gemeente Amsterdam kende een structurele subsidie toe.

Toch is Tjon A Fong niet helemaal tevreden. „Het is natuurlijk mooi, maar qua geld blijft het behelpen dus we zijn nog altijd afhankelijk van de goodwill van anderen.” De regisseur/acteur richtte Urban Myth op in 2001 uit onvrede over het bestaande toneel aanbod. Tjon A Fong: „De stukken die ik zag toen ik in de jaren negentig op de toneelschool zat sloten niet aan bij mijn belevingswereld. De grote theaters programmeerden voorstellingen die gemaakt werden vanuit het referentiekader van veertigers, ergens ver daar vandaan was het jongerentheater. Die twee kwamen niet bij elkaar, er zat een groot gat tussen. Na mijn afstuderen was er geen groep waarmee ik me echt verwant voelde. Ik besloot te gaan werken in dat gat. Ik houd van allebei.”

Behalve dj’s en spoken wordt dus ook ouderwets teksttheater en Griekse tragedies gebruikt. Vorig jaar begon de groep de trilogie Nemesis (wraak), Moira (noodlot) en Eros (liefde). In de voorstellingen worden bekende personages uit de Griekse mythologie en tragedies tegen het licht van de huidige maatschappij gehouden. In de talkshows worden de drie begrippen door sprekers en artiesten van verschillende kanten belicht. Het leidde meteen al tot een mini-rel toen Urban Myth aankondigingsposters door Amsterdam hing met daarop onder andere het portret van Mohammed B. en de vraag: ’Ben je het eens met Mohammed B.?’ Boze activisten besmeurden de posters met nepbloed en beschuldigden, via een website, Tjon A Fong ervan de moord op Theo van Gogh uit te buiten voor commerciele doeleinden.

Hij schrok ervan, geeft de acteur toe, maar het was al met al precies wat Urban Myth voor ogen heeft: de discussie al op straat laten beginnen. „In de voorstellingen”, zegt Tjon A Fong, „neem ik stelling en verdedig ik extreme standpunten. De kijker moet zelf uitmaken hoe hij zich daartoe verhoudt. In de talkshows wordt de ruimte gegeven om daar dan met z’n allen over na te denken en te praten. Sprekers worden afgewisseld met optredens. Onze laatste show ging in het kader van het noodlot over de angst voor lichamelijk verval. Dan vertelt eerst een gentechnoloog over de toekomst van genetische manipulatie en daarna komt mister Universe zijn enorme, bijna onnatuurlijke spiermassa showen. Ik wil verschillende benaderingen van een thema met elkaar verbinden: wetenschap, jeugdcultuur, politiek en theater door elkaar heen laten lopen.”

De groep heeft inmiddels een vast publiek opgebouwd van voornamelijk twintigers en dertigers.

Rustig onderuit zakken is er voor hen niet bij. Zowel in de talkshows als in de voorstellingen wordt er een voortdurend beroep gedaan op de alertheid van de bezoekers. Wie even niet oplet loopt de kans een microfoon onder zijn neus te krijgen met de vraag ’En wat vind jij?’

„Ik wil mensen medeplichtig maken, deelgenoot laten zijn”, legt Tjon A Fong uit. „Dat ze zelf invloed kunnen uitoefenen is het mooie van theater.” In zijn volgende voorstelling gaat de acteur zelfs zo ver dat hij het publiek laat beslissen wat hij gaat spelen. „Ik maak een berg materiaal waaruit ze kunnen kiezen. Dat houdt het voor mij ook spannend, ik moet de hele tijd improviseren. Theater gaat toch over het hier en nu, het unieke feit dat geen voorstelling hetzelfde is.”

Volgend jaar gaat Urban Myth de stap maken naar de grote zaal waar Tjon A Fong drie avonden zal vullen rondom het laatste deel van de trilogie: de liefde. De acteur vindt het ’een grote stap, maar ook een goede’: „Het soort theater dat wij maken staat nooit in de grote zaal. We hopen daar een nieuw publiek mee te trekken. En als er niemand komt, dan hebben we het in ieder geval geprobeerd.”