Onderhandelaars moeten in finale gepijnigd kijken

Wie komen er in Vak K, het vak voor ministers en staatssecretarissen? Trouw bericht over ontwikkelingen in de marge van de formatie.

Als we betrokkenen in de onderhandelingen voor een regering moeten geloven, dan is deze week de fase aangebroken van knopen doorhakken en compromissen sluiten.

Daarvoor hebben Balkenende (CDA), Bos (PvdA) en Rouvoet (CU) aan elkaar kunnen snuffelen. Er is wat vertrouwen ontstaan, er zijn wensen op tafel gelegd en informateur Wijffels heeft de politieke problemen geschetst, waarvoor een oplossing moet komen.

De sfeer is uitstekend, hebben de onderhandelaars en hun secondanten verklaard. Toch sijpelden er berichten naar buiten dat de onderhandelingen nu stroever verlopen. De formatie was in een moeilijke, wellicht cruciale fase beland en de stemming was wat pessimistischer.

Maar elke slotfase kent zijn moeilijke momenten. Partijen krijgen niet alle wensen gerealiseerd, onwelgevallige besluiten moeten worden geslikt en compromissen gesloten. Dit alles moet worden afgewogen tegen wat ze wel binnenhalen en de eventuele gramschap van de achterban.

Bos’ secondant Tichelaar, ex-voorzitter van de onderwijsbond AOb, gepokt en gemazeld in het onderhandelingsproces, beheerst dit spelletje als geen ander. De achterban moet de indruk krijgen dat het onderhandelingsresultaat voor de poorten van de hel is weggesleept.

In 1977, na de mislukte onderhandelingen tussen Den Uyl (PvdA) en Van Agt (CDA), was deze laatste er snel uit met Wiegel (VVD). Diens fractie stemde er fluks mee in – zo graag wilden ze regeren. De fractie ging toen nog een uurtje of twee klaverjassen achter gesloten deuren. Er moest de indruk worden gewekt dat het akkoord zwaar op de maag lag.

Ook nu zullen de gezichten de komende dagen steeds somberder staan, misschien ontstaat er nog wel een crisisje. Maar iedereen weet ook dat er eigenlijk geen alternatief is voor deze fracties.