ICC vervolgt militiechef Lubanga wegens inzetten kindsoldaten

Het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag gaat de Congolese militieleider Thomas Lubanga vervolgen. Dat heeft het Hof bekendgemaakt.

Lubanga schrijft zeker twee primeurs op zijn naam. Hij is de eerste aangeklaagde van dit nieuwe hof (zie box). Daarnaast is hij de eerste ooit die wordt vervolgd wegens het inzetten van kindsoldaten - een vergrijp dat strafbaar is volgens artikel 8 van het statuut van het ICC.

Het laten vechten van kinderen, van wie de jongste tien jaar waren, is tevens het enige misdrijf waarvoor de Congolese militieleider wordt vervolgd. Mensenrechtenorganisaties zijn daar niet gelukkig mee. Volgens Human Rights Watch heeft Lubanga nog veel meer (oorlogs-) misdaden gepleegd, van massaverkrachtingen tot etnische moordpartijen.

Nog een punt van kritiek: Lubanga is wel een ’grote vis’ in de wrede burgeroorlog die in Congo woedde, met name in het district Ituri, maar hij is de enige aangeklaagde. In Ituri waren zes milities actief, die allemaal kinderen lieten vechten – in totaal zo’n 30.000. Lubanga’s handlangers lopen nog vrij rond. Ook de misdaden van zijn vijanden, milities van de Lendu, blijven vooralsnog onbestraft.

Lubanga (46) leidde een militie uit leden van zijn Hema-volk. ’Unie van Congolese Patriotten’ (UCP), was de fraaie naam van deze gewapende bende. Die zette hij in om controle te krijgen over de rijkdommen van Ituri. De strijd was op zijn ergst van 1999 tot 2003, en kostte 50.000 mensen het leven; honderdduizenden sloegen op de vlucht.

Van de zes milities in Ituri was Lubanga’s UCP de meest succesvolle. Dat dankte hij vooral aan zijn goede contacten met de autoriteiten in Oeganda, en later Rwanda. Zij leverden de wapens, hij betaalde in goud en andere delfstoffen. Met steun van het Oegandese leger nam de UCP in 2002 de districtshoofdstad Bunia in. De militie eiste van alle inwoners een koe of een kind voor de strijd.

„Lubanga liet de kinderen trainen om te doden, hij liet ze moorden, en Lubanga liet de kinderen sterven in de vijandelijkheden”, zo betoogde aanklager Ekkehard Withopf in november vorig jaar, op de eerste zitting. Op basis van de bewijsvoering op die zitting moesten de rechters bepalen of er aanleiding was om Lubanga te vervolgen. Zij hebben nu geconcludeerd dat er „substantiële redenen” zijn om aan te nemen dat Lubanga schuldig is. Het is nu aan de aanklagers om Lubanga’s schuld ’boven redelijke twijfel’ te bewijzen.

Lubanga acht zichzelf onschuldig, en slachtoffer van een internationaal complot. Zijn advocaat noemde hem een Congolese Mandela, die ’s lands rijkdommen wilde redden uit de klauwen van machtige buitenlandse mijnbouw-maatschappijen.