Medisch centrum doet al te moeilijk over hersenonderzoek van oudste vrouw

We kennen allemaal wel enkele voorbeelden van bejaarden die tot op hoge leeftijd in staat waren of zijn tot buitengewone prestaties. Zoals Picasso die op zijn 90ste nog actief was in de schilderkunst. Of de dirigent Leopold Stokowski, die op zijn 96ste nog een contract sloot met de platenmaatschappij RCA-records. Of de vorig jaar overleden reus onder de evolutie-biologen, Ernst Mayer, die op zijn 98ste nog opgewekt met het schrijven was begonnen van een standaardwerk.

Zij zijn het bewijs dat het met de menselijke hersenen niet persé bergafwaarts gaat na pakweg het 65ste levensjaar. Toch zijn we geneigd hen als uitzonderingen te beschouwen en meer in het bijzonder, we zijn zelfs geneigd aan te nemen dat de hersenactiviteit van deze uitzonderingsgevallen alleen op hun eigen terrein op peil is gebleven. Op andere terreinen laten ze ongetwijfeld steken vallen, denken we.

Om al die redenen is het de moeite waard dat het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) dezer dagen heeft aangetoond dat de hersenen van wat ooit de oudste vrouw ter wereld was, die van Hendrikje van Andel-Schipper, op de dag van haar overlijden (op 30 augustus 2005) nauwelijks tekenen van verval vertoonden. Het was al bekend dat ze nog kraakhelder was. Een autopsie toonde aan dat haar hersenen niet verkalkt waren, de bloedvaten niet beschadigd, of aangetast door plaques. Slechts een paar andere eiwitafzettingen werden aangetroffen. Wat dat betreft leken haar hersenen op die van een zestig-tot zeventigjarige.

Voor de mensheid zijn dit soort gegevens van betekenis, al was het maar omdat ze de nodige munitie bevatten om de bestaande vooroordelen over veroudering tegen het licht te kunnen houden. Daar denkt het bestuur van het UMCG helaas een tikkeltje anders over. Zij veroordeelde de hoogleraar die de uitslag van het onderzoek bekend had gemaakt. Hij zou de privacy van de vrouw hebben geschaad. De hoogleraar moet er verder het zwijgen toe doen en mag ook niet meewerken aan verdere publicaties.

Het is een opvatting. De vraag is alleen hoe die te rijmen valt met belang dat de wetenschap bij deze gegevens heeft. Dacht het bestuur werkelijk de casus van een 115-jarige anoniem te kunnen houden? Afgezien daarvan lijkt deze handelswijze in strijd met de wens van de overledene zelf, die haar lichaam ter beschikking stelde in de hoop dat het geheim van haar lange leven zou worden ontdekt.