Vlaamse scholen willen geen nieuwlichterij in de klas

„Zitten, zwijgen en van buiten leren”, is in Vlaanderen tot op de universiteit de meest gehanteerde vorm van onderwijs, en de Vlamingen willen niet anders. Ze zijn trots op de discipline tussen de schoolmuren en de parate kennis die de leerlingen meekrijgen. Maar de scholen waren deze week onaangenaam verrast toen de krant De Standaard hun inspectierapporten openbaar maakte.

De Standaard deed precies wat Trouw al sinds de jaren negentig in Nederland doet: Een groot scholenonderzoek, waarin mensen de prestaties van de scholen in hun eigen omgeving kunnen vergelijken met die van andere scholen. Ook in Vlaanderen levert dat nu een levendig debat op. Of, zoals men het er zelf zou zeggen: Het kot is te klein.

Vele Vlaamse scholen voelen zich namelijk beledigd. De inspectiedienst van de Vlaamse gemeenschap beoordeelt de scholen al jaren, maar nimmer belandden de resultaten zo open en bloot in de krant, en dan ook nog in de vorm van allerlei leuke lijstjes. De kracht van de inspecties, zo betogen de scholen, is nu juist dat elke school op zijn eigen specifieke omstandigheden wordt beoordeeld. De teams van leerkrachten hebben veel ruimte om te bepalen hoe ze hun onderwijsdoelen halen en de inspectierapporten helpen hen daarbij. De scholen vrezen te verworden tot ’producten’ die men net als stofzuigers met elkaar gaat vergelijken.

De scholen zijn dus niet tegen inspectie, maar wel tegen de rauwe publicatie van het resultaat. Maar de Vlaamse minister van onderwijs Frank Vandenbroucke is niet meer te houden. Hij omhelst het initiatief van De Standaard en wil alle scholenrapporten in hun geheel op het internet zetten. Dan kan iedereen kijken hoe het met het onderwijs is gesteld.

De scholen hebben het nakijken, maar met hun goede reputatie kan men zich afvragen waar ze zich druk over maken. Het antwoord is mogelijk te vinden in de kritiek van de onderwijsinspectie. Die vindt dat de meeste leerkrachten ’te traditioneel onderwijs’ geven. ’Activerende werkvormen’ ontbreken, leerlingen werken te weinig zelfstandig en scholen organiseren te weinig projecten. Kortom: de meeste leerkrachten houden een monoloog die de leerlingen later braaf moeten kunnen opdreunen.

De uniformen in grijs en donkerblauw die vele scholen voorschrijven, bevestigen de cultuur van gehoorzaamheid. Maar de scholen verdedigen hun methode en ze staan daarin niet alleen, zo blijkt uit de enorme stroom reacties die in Vlaanderen is losgekomen. Leerkrachten, ouders en zelfs veel leerlingen lijken nu eensgezinder dan ooit achter hun onderwijssysteem te staan. Waarbij ze als voorbeeld van een doemscenario steevast wijzen naar, jawel, Nederland. Vele Vlamingen geloven niet dat daar nog iets wordt geleerd.