Utrecht moet oppassen dat zich in Ondiep geen explosief mengsel vormt

Speciaal in kwetsbare buurten kunnen een trapveldje en een leren bal het verschil maken tussen een hangjongere en een toekomstige Johan Cruijff. Schreef – toen nog – minister van volkshuisvesting Pieter Winsemius amper een maand geleden in deze krant. Het is een waar woord, al zal de minister niet de illusie hebben gekoesterd dat daarmee kloppartijen in de Utrechtse wijk Ondiep tussen hangjongeren en de buurt hadden kunnen worden voorkomen. Om nog maar te zwijgen over het fatale schietincident van zondagavond, dat grote verontwaardiging uitlokte in de wijk. En waar vervolgens weer honderden reltoeristen op afkwamen, waardoor de politie zich op haar beurt genoodzaakt zag de ’staat van beleg’ af te kondigen.

Inmiddels mogen we vaststellen dat dit krachtige optreden heeft gewerkt. Anders dan een jaar of wat geleden in de Bossche Graafsewijk bleek het in Utrecht mogelijk de buurtbewoners van de reltoeristen te scheiden en dat heeft een deëscalerend effect gehad. Er was ruimte voor een waardig verlopen stille tocht en de autoriteiten konden in alle rust met de opgewonden burgerij over de toestand praten. En het ziet ernaar uit dat het slachtoffer van het schietincident, Rinie Mulder, vandaag zonder incidenten begraven kan worden.

Het is verleidelijk om gegeven deze relatief gunstige afloop snel te vergeten dat we dit resultaat uitsluitend te danken hebben aan een diepe ingreep in de rechtsorde. Een week lang werd een complete wijk van de buitenwereld afgesloten. Er zijn honderden mensen aangehouden en er zijn er nog veel meer gefouilleerd. Als gezegd, het bleek een succesvol middel, de rust keerde weer. Maar het zou onjuist zijn als we ons voortaan klakkeloos op een dergelijk optreden zouden verlaten en de boel verder de boel laten. In de wijk zelf zal ook het nodige moeten veranderen.

Wat dat betreft: de paradox is dat er de laatste jaren juist heel veel in de wijk is veranderd. Er zijn en worden massaal huizen gesloopt om plaats te maken voor nieuwe. Er zijn nieuwe voorzieningen in het leven geroepen. Maar het resultaat daarvan is vooralsnog dat de vroegere saamhorigheid is aangetast. Met al die veranderingen staat de wijk, staat de stad Utrecht voor een nieuwe uitdaging. We zullen, om Winsemius nog een keer te citeren, de stad van de kansarmen moeten verbinden met de stad van de kansen. Zo niet, dan ontstaat in de achterstandswijken een explosief mengsel van ressentiment en achterdocht, dat alsnog tot explosie kan komen. En niet alleen in Utrecht, maar in 140 andere wijken.