Zomer van de liefde

Jongeren zaten in de zomer van 1967 ineens met fluwelen kleren in een sprookjeswereld. „Je kon de vibraties gewoon oppikken, man.”

Gisteren in Groot-Brittannië, vandaag in Amerika is het twee maal twintig jaar geleden dat ’Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band’ verscheen. Niet alleen om de liedjes en revolutionaire opnametechniek blijft de achtste Beatles-lp een mijlpaal in de pophistorie, ook luidde het de ’Summer of love’ in. Een omslag in mentaliteit die gepaard ging met een nieuwe jeugdcultuur, gestoffeerd met popfestivals, psychedelica, Afghaanse windjassen, een nieuwe beeldtaal, oosterse mystiek en bloemen.

Omdat The Beatles in 1966 besloten te stoppen met liveoptredens, werd de studio hun nieuwe podium. Zes maanden brachten ze in de Abbey Road-studio door om al experimenterend met 4-sporenrecorders een nieuwe sound te creëren. Vandaag een vanzelfsprekendheid, destijds een ongedachte mogelijkheid.

Producer George Martin vervulde een cruciale rol. In ’The Beatles Anthology’ zegt hij: „Pepper was de plaat die het denken over opnemen wezenlijk heeft veranderd. Ze hadden het gevoel: we hoeven niet meer op een podium te staan, we kunnen het gewoon voor onszelf doen. Het werd daardoor een andere vorm van kunst. Dat had invloed op hun denken en schrijven.” In sfeer, vormgeving en muziek werd ’Sgt. Pepper’ de belichaming van de Swinging Sixties’ aldus Martin. Het album stond op één lijn met Mary Quant en minirokken, met seksuele vrijheid en de vrijheid om softdrugs te gebruiken.

De tijdgeest die ’Sgt. Pepper’ verklankte kreeg al spoedig gezelschap van hits als ’Whiter shade of pale’ (Procol Harum), ’Waterloo sunset’ (The Kinks) en ’Summer is here’ (The Outsiders). Scott Mckenzie zong het volkslied aller hippies, dat opriep om ’Met bloemen in het haar naar San Francisco af te reizen’.

Met de woorden ’Love & peace’ gonsde het nieuwe esperanto rond als een antwoord op de oorlogen in Israël en Vietnam. Paul McCartney in de ’Anthology’: „Er was iets gaande. Ik houd vol dat The Beatles niet de leiders, maar wel de zegslieden van hun generatie waren. Het was een wilde tijd, een tijdssprong, opeens zaten we in een magisch sprookjesland met fluwelen gelapte kleren en brandden we wierookstokjes.”

Die sfeer werd gevoed met de boeken van Herman Hesse en Tolkiens’ ’In de ban van de ring’. Platenhoezen en posters veranderden drastisch, barstend van psychedelische kleuren en sprookjesmotieven. Het straatbeeld kleurde mee.

Drie weken na de verschijning van ’Sgt. Pepper’ verbreidde de love & peace-gedachte zich wereldwijd. Op 25 juni verzorgden The Beatles de allereerste tv-satellietuitzending. ’All you need is love’ trok 300 miljoen kijkers, het deuntje was een zomer lang niet weg te branden.

Helaas zond de BBC in zwart-wit uit, zodat de kleurige kleding van Nederlandse makelij nauwelijks opviel. Ringo Starr in ’The Anthology’: „Simon en Marijke van The Fool hadden mijn pak gemaakt. Het was verdomd zwaar, ik had al die kralen om en ze wogen een ton. Een schitterende tijd, zowel muzikaal als spiritueel.”

De Summer of love kreeg van 16 tot 18 juni nog een impuls met het allereerste meerdaagse popfestival in het Californische Monterey. Artiesten als Jimi Hendrix, Otis Redding, Janis Joplin en Ravi Shankar traden er gratis op. Rolling Stones-manager Andrew Loog Oldham was erbij. In Hitweek (7 juli 1967) vertelde hij: „Het was zo’n lief feest. Moet je je voorstellen, 100.000 lieve twieners, vreselijk mooi uitgedost, echt ontzettend cool. Zelfs de politie vond het geweldig.” De lokale pers oordeelde anders. Oldham: „Wat een nonsens schreven ze. ’In Monterey rookten onze kinderen lsd’, weetjewel, of ’Oude man overleden aan hartaanval door beatlawaai’.”

Het Nederlandse antwoord volgde augustus 1967 met Hai in de Rai, en in november met Flight to Lowlands Paradise. Ook hier vreesde de pers het ergste. Hitweek (18 aug. 1967) schrijft: „Jazeker, het eerste grote overdekte Nederlandse bie-lief (wees lief, SR)-festival is een overdonderend succes geworden, in plaats van de gevechten, de schandalen en de sensationele koppen in de telegier (De Telegraaf, SR) die iedereen verwachtte. Uit heel Nederland zijn meer dan 7500 hippies naar de Oude Rai gekomen.”

Eind augustus gingen The Beatles op cursus bij Maharashi Mahesh Yogi. Oosterse mystiek die door George Harrison al was voorvoeld op ’Sgt. Pepper’ met ’Within you, without you’. Toen door fans als vervelendste nummer bestempeld, vandaag als een cruciale song die het Westen voor het eerst een muzikale blik op het Oosten gunde.

Woodstock (augustus 1969) en het Holland Pop Festival (Kralingen, juni 1970) markeerden het einde van die lange Summer of Love.

„De zomer van 1967 was voor ons de zomer van de liefde”, zegt George Harrison in ’The Anthology’. „Er waren muziekfestivals en overal glimlachten mensen en zaten ze in het gras thee te drinken. Je kon de vibraties gewoon oppikken, man.”