Dick Berlijn: Het was vechten of het gebied opgeven

Nederlandse troepen hebben afgelopen week slechts met grote moeite en waarschijnlijk ten koste van burgerslachtoffers Chora in Uruzgan kunnen heroveren op de taliban. Het was erop of er onder, vertelde generaal Dick Berlijn, commandant van de strijdkrachten, gisteren in een terugblik op de gevechten.

Vorige week vrijdag vielen ongeveer 500 talibanstrijders Afghaanse troepen en Nederlandse militairen aan in en rond het dorp Chora. Drie politieposten vielen tijdens de goed gecoördineerde aanvallen. De ongeveer 70 aanwezige Nederlandse militairen werden teruggedrongen tot in het stadje.

Een ’Srebrenica-scenario’ leek ineens reëel, de moslimenclave in Bosnië waar observatieposten een voor een vielen en Nederlandse blauwhelmen later het verwijt kregen niet te hebben gevochten. Er kwamen volgens Berlijn al snel berichten binnen dat burgers door de taliban werden geëxecuteerd.

Berlijn: „De situatie was zeer ernstig. Commandant Querido belde op: moeten we terugvechten of terugtrekken? Hij nam de moedige en juiste beslissing om stand te houden.” Chora mocht niet vallen, omdat dit een uiterst ongewenste overwinning voor de taliban zou betekenen en een gevoelige politieke tegenslag voor de Isaf-missie.

Vanaf het weekeinde moesten de Nederlandse troepen – naast eenheden van het Afghaanse leger, politie en lokale milities – al hun vuurkracht inzetten om de taliban terug te drijven. Sergeant-majoor Leunissen kwam maandag om het leven toen een granaat in de mortierloop ontplofte.

Op dinsdagochtend kwam de grote tegenaanval. Circa 600 militairen, mortieren, pantserwagens, apachehelikopters, F16’s en Amerikaanse F18’s werden daarbij ingezet. Er werd zwaar maar gericht gebombardeerd, zegt Berlijn. Vanaf de Nederlandse basis in Tarin Kowt vuurden 155 millimeter pantserhouwitsers op doelen in in de vallei. „Bijna de hele slagkracht van de gevechtsgroep werd ingezet.” Ze kregen steun van Australische troepen. Uiteindelijk wisten ze de fundamentalistische strijders te verdrijven.

De gevechten waren volgens de generaal intens. Er werd van dichtbij op elkaar gevuurd. „Heel close, tot in de straten van Chora. De militairen hebben hevig gevochten. Ze waren onverzettelijk in de zwaarste gevechten tot nu toe en deden wat van ze verwacht mocht worden.”

De militaire baas gaat ervan uit dat er burgerslachtoffers zijn gevallen, ook vrouwen en kinderen. Maar hij zegt niet te weten hoeveel mensen zijn omgekomen. Rond de dertig burgerslachtoffers zijn opgenomen in lokale ziekenhuizen. Zijn politieke baas, minister Van Middelkoop, betreurt de burgerslachtoffers.

Berlijn wil ook niet bevestigen dat er honderden talibanstrijders zijn gedood, zoals commandant Querido meldde. Hij houdt het vooralsnog op tussen de dertig en de zeventig. Naar het aantal slachtoffers onder burgers en taliban wordt nader onderzoek gedaan.