Bruikbare stamcellen winnen uit vruchtwater wordt mogelijk

Vruchtwater bevat cellen die wellicht bruikbaar zijn om beschadigde organen te repareren.

Het gaat om stamcellen – onrijpe lichaamscellen die nog tot allerlei weefsels kunnen uitgroeien. Tot nu toe werden zulke cellen vooral geoogst uit embryo’s zelf, die daarbij sterven. Met stamcellen uit vruchtwater wordt dat probleem omzeild. De verwachting is dan ook dat tegenstanders van embryonaal onderzoek het vruchtwater zullen aangrijpen als gelijkwaardig alternatief.

In werkelijkheid legt vruchtwater het echter af tegen het embryo, melden de Amerikaanse onderzoekers, die hun vondst deze week presenteren in het vakblad Nature Biotechnology. Een embryo kan álle typen weefsel maken, de vruchtwatercellen maar zes: vet, spier, bot en kraakbeen, zenuwcellen, bloedvatcellen en lever.

Dit is op zich een indrukwekkende lijst, reageert de Nederlandse stamceldeskundige prof. dr. Christine Mummery. „Maar veel van de genoemde weefsels kunnen al worden gekweekt uit stamcellen die in het beenmerg zitten. Bovendien ontbreken belangrijke weefsels als hart, nier en alvleesklier; die willen we juist graag hebben voor de behandeling van veelvoorkomende hartaandoeningen en suikerziekte.”

Handig is wel dat de vruchtwatercellen ook leverweefsel kunnen leveren. Mummery verwacht dat die gebruikt kunnen worden in apparaten die het bloed van leverpatiënten zuiveren. Nu overlijden veel van deze patiënten nog terwijl ze op de wachtlijst voor een levertransplantatie staan.

De Amerikanen hebben vruchtwater gebruikt dat bij zwangere vrouwen was afgenomen om te testen of hun kind afwijkingen had. Met behulp van de juiste voedingsstoffen wisten de onderzoekers de cellen uit dit restmateriaal om te toveren tot de zes genoemde weefseltypen. Wanneer de gekweekte cellen bij muizen werden ingebracht, bleken ze goed in het lichaam te integreren en naar behoren te functioneren. Ze leken geen tumoren te vormen, iets wat bij embryonale stamcellen wel als risico geldt.

Overigens is vruchtwater niet gemakkelijk te verkrijgen. De punctie die ervoor nodig is, kan tot een miskraam leiden. Mummery verwacht daarom niet dat zwangere vrouwen op grote schaal vruchtwatercellen zullen laten afnemen en opslaan voor later. Wel denkt ze dat stamcellen uit restvruchtwater kunnen worden opgeslagen in weefselbanken. Op termijn kan daar dan wellicht nieuw weefsel voor patiënten uit worden gekweekt.