Olie wil ondanks alle plannen nog niet stromen op de Balkan

Iedereen heeft de mond vol van spreiding van de Europese energietoevoer. Maar met oliepijpleidingen door de Balkan schiet het nog steeds niet op.

Aan de Balkanlanden zelf ligt het in ieder geval niet: die staan te trappelen om olie uit het oosten over hun grondgebied te laten lopen. Zij verwachten tientallen miljoenen dollars aan belastinginkomsten. Al jaren liggen er daarom maar liefst drie plannen klaar.

De afgelopen maanden is een deel van de plannen nieuw leven in geblazen. Zo ging de Russische president Poetin in september op bezoek in Athene. Daar sprak hij met zijn Bulgaarse en Griekse collega’s af om zo snel mogelijk te beginnen met de bouw van een pijpleiding van de Bulgaarse havenstad Burgas naar de Griekse plaats Alexandropolis (280 km, 750 000 vaten per dag).

Tegelijkertijd zijn er ook plannen om een leiding aan te leggen van Burgas, via Macedonië, naar de Albanese haven Vlore (900 km, 750 000 vaten) En er is een voornemen om een leiding te bouwen van Constanta aan de Roemeense Zwarte-Zeekust, via Servië en Kroatië, naar het Italiaanse Triëst (1300 km, tot 800 000 vaten).

Spreiding van de energietoevoer is niet de allereerste gedachte achter de verschillende initiatieven. De nieuwe leidingen moeten vooral de Bosporus ontlasten, de doorgangsroute van de Zwarte Zee naar de Middellandse Zee. Nu al hebben olietankers daar door drukte of slecht weer soms vertragingen van twintig dagen. De angst is bovendien groot dat er een dezer jaren een groot ongeluk gebeurt; dat zou een catastrofe zijn voor het milieu, en voor Istanbul.

Toch hebben de Roemeense autoriteiten volgens onderzoeksbureau Birn nog een ander lokkertje voor buitenlandse investeerders. Met de leiding naar Triëst ontstaat namelijk een alternatieve aanvoerroute van olie uit het Kaspische-Zeegebied, onafhankelijk van Rusland. Dat was ook de aantrekkingskracht van de peperdure pijpleiding Bakoe-Ceyhan, die sinds vorig jaar olie van Azerbeidzjan naar Turkije brengt.

Díe pijpleiding kwam er wél, terwijl op de Balkan na jaren nog niets zeker is. Inogate, een energiepact tussen de EU en landen uit de Sovjetsfeer, noemt de aanleg van ’Constanta-Triëst’ een prioriteit. Toch ligt het project volgens Birn vrijwel stil. Er zou weinig politieke druk achter zitten, en de economische vooruitzichten zouden slecht zijn.

Inogate is ook voorstander van de leiding Burgas-Alexandropolis. In dat project zit wel schot, maar het zijn vooral de Russen die de touwtjes in handen hebben. Poetin heeft al afgesproken dat enkele Russische staatsbedrijven 51 procent van de aandelen in het project Burgas-Alexandropolis krijgen. Wanneer de bouw van de pijpleiding eindelijk van start kan gaan, is echter nog niet duidelijk.

Critici vrezen overigens dat er ook kans is op een olieramp vanaf het eindpunt Alexandropolis, net als in de Bosporus. De haven is ondiep en de kleine tankers die er kunnen aanmeren, moeten laveren tussen de eilanden in de Egeïsche Zee.

Dit geldt minder voor het pijpleidingproject Burgas-Vlore, dat wordt geleid vanuit de VS. Vlore heeft een diepe haven en is geschikt om olie te vervoeren naar de Amerikaanse oostkust. Grote financiers hebben zich echter ook hier nog niet bekendgemaakt.