Het lijkt wel alsof de hele bedrijfsvoering van Ikea erop gericht is je naar die winkels te lokken.

Het is altijd weer een wonderlijk moment om ergens ver van huis een exacte kopie aan te treffen van het Ikea-filiaal in je eigen woonplaats. Op een tropisch eiland bijvoorbeeld, omringd door palmbomen. Of op een plek die je kent, ergens in Nederland, waar er de vorige keer nog geen stond. Alsof er een spelletje met je zintuigen wordt gespeeld.

Het Ikea-filiaal zelf is ook een Ikea-product, denk ik. Het komt in een enorme platte kartonnen doos, die met een reusachtig stanleymes wordt opengesneden, dan worden de plastic zakken met montagemateriaal opzij gelegd, de handleiding wordt opengeslagen en dan worden de onderdelen zelf rechtop gehesen, de bekende blauwe gevelpanelen met gele opdruk. Even de pennetjes in de zijkant, verbinding aandraaien, klaar. Ikea heeft een speciaal zakje voor als er iets aan het pakket ontbreekt. ’Sorry dat we er niet meteen bij zaten’, zegt een beteuterd kijkend inbussleuteltje.

U begrijpt het al, we zijn er weer ’ns geweest. Inderdaad, er moest een kinderkamer worden omgetoverd tot tiener – eh, space. Het was alweer een tijdje geleden en ineens viel me iets op.

We kochten een kast en een bed en een bureau en van de kast zou één onderdeel pas een paar dagen later weer op voorraad zijn. Omdat het zo veel was wilden we de boel laten bezorgen, dus we stelden voor om zodra dat onderdeel binnenkwam de order compleet te maken en de zaak op transport te zetten. Dit bleek onmogelijk. Nee, als die kledingroede weer voorradig was moesten wij naar Ikea komen, hem aanschaffen, afrekenen, en dan zouden ze hem komen brengen. Veertig kilometer met de auto op en neer voor één kledingroede, terwijl de Ikea-bestelwagen dezelfde rit maakt. In twee weekends en de tussenliggende week waren wij vijf keer bij Ikea, één keer voor de aanschaf van wat we nodig hadden, vier keer om dingen te ruilen, terug te brengen of aan te vullen. Tweehonderd autokilometers. Goed voor het milieu. In deze tijd van e-merce, online shopping en filebestrijding doet dit merkwaardig aan. Bij de klantenservice gebeurde iets dergelijks: de ontbrekende montagefrutsels kregen we plechtig overhandigd (het sorry-zakje), maar de verkeerde legplank konden ze niet ruilen voor de juiste. Dat moesten we zelf gaan doen, in de winkel. Die hele kruisgang nog eens, voor één plankje. Het lijkt wel alsof de hele bedrijfsvoering van Ikea erop gericht is je fysiek naar die winkels te lokken. Ze hebben een enorm uitgebreid programma voor garderobekasten, die je zelf samenstelt uit duizend verschillende onderdelen. Echt iets voor een internetmodule, waar je al muisklikkend zo’n kast samenstelt. Klaar? Bestellen maar! Nee, bij Ikea is het: Klaar? Boodschappenlijstje printen! In de auto stappen! Boodschappenlijstje voorlezen aan blauwgele werkstudent! Alles opnieuw invoeren! Hopelijk Foutloos! Dat weer printen! Naar beneden! Zelf zeulen in het magazijn! (Spit!) En dan naar de ’goederenuitgifte’! Wachten! Slepen! Inladen! (Hernia!) Thuis weer uitladen!

Ikea begint, in al z’n modernheid, een beetje ouderwets te worden.