Sleutel met beleid aan toekennen nationaliteit

Als het aan GroenLinks ligt, krijgt iedereen die in Nederland wordt geboren de Nederlandse nationaliteit. Daar is niet goed over nagedacht.

Terwijl de grote manoeuvres in politiek Nederland aan de gang zijn voor het vormen van een nieuwe coalitie, gaat het minder opvallende handwerk van de wetgeving ook gewoon door. Veel tijd van de volksvertegenwoordiging wordt besteed aan het belangrijke maar weinig sexy werk aan wetsontwerpen die door de regering zijn ingediend. Veel daarvan ontsnapt aan het oog van de media.

Een voorbeeld. Een van de erfenissen van minister Verdonk is een wetsvoorstel tot wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap (RWN) waarbij het bezit van meer dan een nationaliteit weer verder teruggedrongen wordt. Wie Nederlander wil worden, moet zoveel mogelijk zorgen dat hij zijn andere, eerdere nationaliteit kwijtraakt. De regering ziet het als wenselijk dat men zoveel mogelijk uitsluitend Nederlander is. Zulke Nederlanders zijn echte Nederlanders, en alle anderen zijn niet echt te vertrouwen.

Nu minister Verdonk zich na haar welkome demotie alleen nog maar met integratievraagstukken mag bezighouden, kan de vraag rijzen of nationaliteitsrecht nog wel in haar portefeuille zit. In het nationaliteitsrecht en vooral het naturalisatierecht zitten veel elementen die te maken hebben met integratie van buitenlanders, zoals de verplichte inburgering als voorwaarde voor naturalisatie. Niettemin deelt de voorlichtingsdienst van de IND mee, dat het nationaliteitsrecht voortaan verder door minister Hirsch Ballin zal worden behandeld.

De plenaire behandeling van het wetsvoorstel staat mogelijk al deze maand op de agenda. Een van de amendementen die op het wetsvoorstel zijn ingebracht verdient bijzondere aandacht. Het gaat om een door het kamerlid Azough ( GroenLinks) ingebracht amendement dat als het aangenomen wordt spectaculaire gevolgen zal hebben. Zij wenst dat ieder kind dat in het Koninkrijk (dus inclusief de West) het levenslicht ziet, automatisch Nederlander wordt als de vader of de moeder rechtmatig in Nederland verblijft. De Vreemdelingenwet is beslissend voor die rechtmatigheid van het verblijf van de ouders.

Dit amendement, indien aangenomen – de kans daarop is overigens niet groot – vormt een geweldige breuk met het bestaande Nederlandse nationaliteitsrecht. Daarmee is het natuurlijk nog niet veroordeeld. Niemand kan bij zijn geboorte zo maar de nationaliteit van een willekeurig land meekrijgen. Daar is meer voor nodig: de baby moet iets met een land te maken hebben. Staten verschillen van mening over dat meerdere. Traditioneel zijn er landen die waarde hechten aan de nationaliteit van de ouder of ouders: het genealogische gezichtpunt dat nauw samenhangt met het idee van een al dan niet etnische natie. Andere landen zien dat meerdere in het feit van de geboorte op hun grondgebied, en dat gezichtspunt hing samen met feodale heerschappijstructuren. Het werd versterkt in de landen die als immigratielanden te boek staan en die behoefte hadden en hebben aan snelle inlijving van nieuwe burgers, zoals de Verenigde Staten.

Nederland hoort van oudsher tot de eerste groep, waarbij het Nederlanderschap van rechtswege door afstamming van een Nederlander verkregen wordt. Wel zijn er hier ook oude uitzonderingen, waarvan de regel dat in Nederland aangetroffen vondelingen ook Nederlander worden de eenvoudigste is. Dit dominante afstammingsbeginsel wordt nu principieel doorbroken door het amendement-Azough. ’Iedereen die in Nederland wordt geboren moet in beginsel van rechtswege de Nederlandse nationaliteit krijgen’. Wie zo zwaar inzet had wel een wat steviger toelichting mogen verstrekken, en die ontbreekt.

Waarom zou het kind van een toerist Nederlander moeten worden als de bevalling hier plaatsvindt? Kennen we niet ook de soms hartverscheurende gevallen van baringstoerisme? Mexicaanse moeders die in de VS proberen te bevallen; Chinese moeders die naar Ierland reizen om daar te bevallen en zo voor de boreling een Ierse verblijfsvergunning proberen te bemachtigen?

Maar ook als we legaal toerisme uitsluiten en van de ouders een verblijfsvergunning vragen, wat is er voor te zeggen dat hun kinderen hier meteen automatisch Nederlander worden als ze hier worden geboren? Zeker, demografisch kan het helpen tegen de vergrijzing. Nationaliteitsrechtelijk zie ik er intussen weinig in.

Overal waar dit stelsel bestaat wordt het teruggedrongen, zoals recentelijk in het geval van Ierland. Het gaat daarbij niet alleen om misbruik door ’derdelanders’ ( mensen met de nationaliteit van een lidstaat van een EU-land kunnen zich in beginsel overal in Europa vrij vestigen) maar vooral ook vanwege de irrelevantie van de plaats van geboorte in een tijd van grenzenloze verplaatsingsmogelijkheden. Feodale tijden zijn voorbij; een immigratieland willen we liever ook niet meer zijn, en ook aan het kind en zijn ouders komt een zekere keuzevrijheid toe.

Al is er ruimte voor royalere toekenning van het Nederlanderschap aan hier geboren kinderen, in zijn huidige vorm is het amendement niet genoeg doordacht.