Metzmacher kon het Mozart-project niet naar hoger plan tillen

De Nederlandse Opera verliest wederom een chef-dirigent. Amper begonnen, zal (of moet) Ingo Metzmacher aan het eind van zijn driejarig contract Amsterdam in 2008 alweer verlaten.

Metzmacher verlengt zijn contract bij De Nederlandse Opera (DNO) niet. Het persbericht is zakelijk en kort. De timing ervan opvallend. Maandag was in het Muziektheater in Amsterdam de laatste voorstelling van de geruchtmakende Mozart/Da Ponte-trilogie. Een project dat Metzmacher bedacht, uitgebreid op televisie te zien was, maar voor DNO vooral op een deceptie uitliep. Metzmachers muzikale aanpak van de drie Mozart-opera’s kwam hem in de nationale en internationale pers op spijkerharde kritiek te staan. Operabezoekers in Amsterdam gaven meerdere malen en luidkeels lucht aan hun ongenoegen over de dirigent.

De Nederlandse Opera geeft als officiële reden voor Metzmachers vertrek op dat de dirigent het met zijn nieuwe functie in Berlijn te druk krijgt. Vanaf 2007/2008 wordt Metzmacher daar chef-dirigent van het Deutsche Symphonie-Orchester. Maar iedereen die een beetje doordenkt, weet dat beide chefschappen best te combineren zijn en dat de breuk vooral samenhangt met Metzmachers onvermogen om het Mozart-project naar een hoger muzikaal plan te tillen. Het is waarschijnlijk dat Metzmachers besluit mede is ingegeven na een stevige evaluatie met Pierre Audi en Truze Lodder, respectievelijk artistiek en zakelijk directeur van DNO.

Er gaan geruchten dat enkele Nederlandse symfonie-orkesten te kennen hebben gegeven liever niet meer met Metzmacher te willen samenwerken. Dat is een ramp omdat De Nederlandse Opera niet over een eigen orkest beschikt en voor de begeleiding van haar producties afhankelijk is van de Nederlandse orkesten. Zonder wil tot samenwerking van het Koninklijk Concertgebouworkest of het Rotterdams Philharmonisch kan DNO bijna geen spraakmakende producties met de eigen chef-dirigent opzetten.

Jan-Willem Loot, directeur van het Concertgebouworkest, geeft toe dat men liever opera doet met de eigen chef – voorheen Riccardo Chailly, nu Mariss Jansons – maar het is niet zo dat Metzmacher persona non grata is. Een Messiaen-opera met Metzmacher in het komend seizoen is afgeblazen omdat het productie-technisch te veel tijd in beslag zou nemen.

Bij het Rotterdams Philharmonisch zijn er geen verdere plannen met Metzmacher. Directeur Jan Raes vertelt dat er geen chemie is tussen Metzmacher en het orkest. Na Verdi’s ’Simon Boccanegra’ vorig seizoen bij DNO is er volgens Raes geëvalueerd en is besloten om niet meer met hem samen te werken, althans niet in dit repertoire.

Metzmacher begon zijn chefschap in september 2005, als opvolger van Edo de Waart. Die zegde zijn contract voortijdig op, omdat hij meer van zijn vrije tijd wilde genieten. Dit seizoen zal Metzmacher nog ’Die Gezeichneten’ (Schreker) dirigeren (met het Concertgebouworkest) en in het seizoen 2007/2008 zijn drie producties voorzien. Metzmacher laat via het persbericht weten dat de beslissing voor hem niet makkelijk was, maar dat hij zich helemaal op zijn werk in Berlijn wil concentreren.