Gemeenten geven leerplicht een te lage prioriteit

De aanpak van voortijdig schoolverlaten kan veel efficiënter. Veel gemeenten maken te weinig mensen vrij voor het handhaven van de leerplicht. En die zijn onnodig veel tijd kwijt met het achterhalen van de schoolverlaters.

Volgens de vereniging van leerplichtambtenaren Ingrado zou er op elke 4500 leerplichtigen minstens één leerplichtambtenaar moeten werken. Die houdt zich bezig met schoolverzuim en spijbelen, maar grijpt ook in als leerplichtige jongeren voortijdig stoppen met school. Dat doen er per jaar zo’n 23.000.

Maar volgens het ministerie van onderwijs wordt in Nederland hoogstens de helft van het vereiste aantal leerplichtambtenaren gehaald. Veel gemeenten moeten een ’inhaalslag’ maken. De benodigde inhaalslag is zelfs groter dan op het eerste gezicht lijkt, zegt Ingrado-voorzitter Ronald Zoutendijk. Want de norm van één op 4500 is al ruim tien jaar oud, en achterhaald. De handhaving van de leerplicht is de afgelopen jaren veel tijdrovender geworden.

Scholen in het middelbaar beroepsonderwijs hebben de afgelopen tijd bijvoorbeeld zorg- en adviesteams opgezet. Daarin overleggen zorgverleners in en om school over de problemen van individuele leerlingen. Daarnaast hebben gemeenten jongerenloketten opgezet, waar jongeren terecht kunnen met vragen over school en werk. Zulke initiatieven werken pas als ook de leerplichtambtenaar aanschuift. Die heeft daar echter amper tijd voor. Ingrado laat onderzoeken wat de nieuwe norm moet zijn.

Ingrado wijt de achterblijvende inzet voor de leerplicht vooral aan de gemeenten. Die mogen zelf bepalen hoeveel geld zij er aan besteden, en niet overal heeft de leerplicht een hoge prioriteit. „Het is voorgekomen dat de ambtenaar die in de zomermaanden badmeester was, in de winter als leerplichtambtenaar werd ingezet”, zegt Zoutendijk.

Die tijd is voorbij, erkent de Ingrado-voorzitter. Een aantal gemeenten ziet inmiddels het belang van leerplichthandhaving: die levert signalen op over veel bredere problemen waar jongeren tegenaan lopen. „We zitten in de lift. Maar nog steeds maken veel gemeenten te weinig ambtenaren vrij.”

Ook de registratie is een knelpunt, stelt Ingrado. Nu moeten scholen hun schoolverlaters aanmelden bij de gemeente waar ze wonen. Dat is ingewikkeld, alleen al omdat mbo-instellingen leerlingen uit soms wel tientallen gemeenten trekken.

Volgens een nog niet openbaar gemaakt onderzoek in opdracht van het ministerie kan die registratie beter landelijk uitgevoerd worden door de Informatie Beheer Groep.